SALDIRGANLIK - ZARAR GÖRME - ZARAR VERME

TAKINTISI

Saldırganlık takıntısında birey kendisine ya da başkasına karşı saldırganca bir davranış gerçekleştirilmesi ya da araç kullanarak yaparsam diye gelen obsesif düşüncesi ile birlikte kaygı yaşamaktadır. En sık görülenleri;
  • Kendine zarar vereceğinden korkma
  • Başkalarına zarar vereceğinden korkma
  • Başkasına karşı şiddet içeren veya korkutucu görüntüler
  • Müstehcen veya hakaret edici sözler söyleme korkusu
  • Utanılacak bir şey yapmaktan korkma 
  • İstenmeyen dürtüleri yapmaktan korkma (Örneğin, birisin öldürür müyüm düşüncesi ile mutfaktaki bıçaklardan uzak durma)
  • Başkasına ait bir şeyi çalacağından korkma
  • Dikkatsizlik nedeniyle başkalarına zarar verme korkusu (Örneğin, çarpma/kaçma motorlu araç kazası)
       
Bu takıntı çeşidinde kişi kendimi camdan atarsam, sevdiğim birini bıçaklarsam, metro raylarına birini ya da kendimi itersem, yaptığım yemek ile birini zehirlersem, salata hazırlarken bıçağı ya saplarsam, ya uygunsuz bir biçimde ağzımdan küfür ya da uygunsuz bir kelime çıkarsa, kırmızı ışıkta yola yakın dururken ya yola atlarsam gibi düşüncelerle kendisine ya da bir başkasına karşı saldırganca davranabileceği düşünceleri gelir. Bu gelen düşüncenin getirdiği huzursuzluğu gideremediğinden, anlam yüklemekte olup korku ve kaygı duyarlar.
Obsesif Kompulsif Bozukluğu tanımlarken isminde de belirtildiği gibi 3 kavram üzerinde durulmaktadır. Bunlar; obsesyon (takıntı), kompulsiyon (zorlantı) ve kaçınma davranışı olmaktadır. Obsesif Kompulsif bozuklukluk genellikle tedaviye bireyler başvurmaz ise artarak devam eden, kişinin hayatındaki birçok alanda işlevselliğinin azalmasına neden olup hayatını kısıtlayan, dışarıdan takıntıların anlaşılmadığı kompulsiyonların ise anlaşılabildiği ya da bazen de zihinsel eylemlerle fark edilemediği bir psikolojik hastalıktır. Takıntı kişinin değerleri üzerinde hassas olduğu noktalardan kişiyi vurur!
Obsesyon (takıntı), kişinin istemi dışında zihnine gelip kişiyi rahatsız eden, gitmesi için çabaladıkça tekrarlayarak gelip kişi de kaygı uyandıran rahatsız edici düşünce, görüntü ya da dürtüdür. Kişiyi rahatsız eden bu takıntının gelmesini istemedikçe aslında düşünceye bir değer vermeye başladığı için kişi buna saplanır ve düşünce tekrarlayıcı bir biçimde daha çok gelmeye başlar ve kaygısı artmaktadır. Takıntıların bir çok çeşidi bulunmakta ve herşeye karşı gelişebilmektedir. OKB'si olan kişilerin sıkça kurduğu cümlelerden birisi de: ''mantıksız olduğunu bende biliyorum ama.....'' şeklindedir. 
Kompulsiyon (zorlantı)kişinin zihnine gelen takıntının yarattığı kişide ki kaygıyı rahatlatma amacı ile kişi de yapılma zorunluluğu hissettiren zaman içerisinde kişi için yapması gerektiği bir zorunluluk halini alan, eğer yapamzsa çok yoğun kaygı ve huzursuzluk duygularını yaşadığı, aslında kişi için işlevsel olmayan ve hastalığı olumsuz yönde besleyen zihinsel ya da davranışsal yapılan eylemler olmaktadır. Kişi mantıksız bulsa dahi takıntısal düşünceye değer verip anlam yüklemeye başladıkça gelen takıntı kişi de çok daha yoğun kaygı uyandırmaktadır. Kompulsif eylemler kişiye anlık rahatlamalar sağlar ancak takıntı hastalığının en önemli yanlarından biri kişinin hayat kailtesini oldukça düşürmesidir. Çünkü zamanla kişinin yaptığı kompulsif eylemler yetmemeye bu yüzden de süresini ve sayısını arttırmaya başlarlar. Örneğin; tam temiz olmadı obsesyonunun getirdiği rahatsızlık hissini gidermek için başlarda kişi kompulsiyon olarak elini 2 kere yıkarken zamanla el yıkama sayısı yetmemeye ve bu sayısı tam emin olana kadar 3,4,5 derken kişi lavaboda dakikalarını geçirmeye başlar.
Kaçınma ise, kişinin kendisini rahatsız edici gelen takıntılarından korunmak için yaptığı işlevsel olmayan bir başa çıkma biçimidir.  Kişi obsesif düşüncelerini tetikleyecek her türlü ortam, nesne ve durumdan kaçınarak bu düşüncenin gelmesini azaltmaya çalışmaktadır. Genellikle takıntısı olan kişi, kendisini rahatlatmaya yönelik olan kompulsif davranışlarla başa çıkamadığında bu duruma kendisini mecbur hisseder. Ancak kaçınma, hastalığı besleyen ve kişinin hayatını oldukça kısıtlayan, eskiden yapabildiği şeyleri yapmayı bırakmasına neden olan bir davranıştır. Örneğin; inançlı birinin abdest alırken tam yaptım mı yapmadım mı takıntısı geldiğinde tekrar tekrar abdest almaya başlar. Ancak bu durum zaman içerisinde kişiyi hem fiziken hem de mental olarak yormaya başladığı için; ibadetlerini yapmak istese de takıntısı gelmesin diye takıntının geleceği her şeyi (namaz,abdest) bırakır.
Obsesif Kompulsif Bozukluğa sahip bireylerde kişinin bir tek tip obsesyonu olmadığı görülebilmektedir. Bir kişide birden fazla farklı takıntı tipi gözükebilir. Örneğin; kişi de aynı anda hem temizlik hem cinsel hem de dini takıntılar olabilir. Bazı kişilerde ise obsesyonlar şekil değiştirebilmektedir. El yıkama obsesyonu olan birinin zaman içerisinde bu obsesyonu kaybolmuş ve yerini kontrol etme obsesyonları alabildiği gibi örnek durumlar tedavi görülmez ise sıklıkla yaşanabilmektedir. 
Takıntılar her şeye karşı gelişebilir. Yazının devamında obsesyon türlerine dair detaylı bilgileri görebilirsiniz. En sık görülen takıntı türlerini sınıflandırdığımızda;

OBSESİF KOMPULSİF BOZUKLUK NASIL GEÇER?

Obsesif Kompulsif Bozukluk (Takıntı Hastalığı) kendiliğinden iyileşen bir rahatsızlık değildir. Genellikle ergenlikle yani bir insanın ruhsallığının fırtınalı olduğu bu süreçte kendisini göstermeye başlar. Kişi ilk önce bu düşüncelerin bir huzursuzluk yarattığını yoğun bir biçimde hissetse de bunun bir hastalık olduğunu bilmediğinden hastalığı negatif yönde beslemeye yönelik kendisini rahatlatıcı davranışlar geliştirir. Ancak bu rahatlatan davranışlar kişiyi o an ve o an ki takıntısını rahatlatmaya yetse de aslında takıntı tekrardan belki aynı düşünce üzerinden belki başka bir yerden tekrardan gelir. Bu süreçte takıntı (obsesyon) ve bunu rahatlatmaya yönelik kompulsif davranışların sıklığı, sayısı ve kişinin vaktini alan süresi ile başa çıkamadığı nokta da kişi takıntının gelmemesi için, takıntısını tetikleyecek her türlü durum ve davranıştan uzak durur. Bu da eskiden rahatça yapabildiği şeylerin kısıtlanması anlamına geldiği gibi, hayat kalitesinin de yaşanan ciddi düşüş kişi de başta depresyon olmak üzere başka ruhsal hastalıkların oluşmasına neden olur.
OKB’de sıklıkla birlikte görülen komorbid hastalıklarla ilgili yapılan bir çalışmada, 420 OKB hastasında en sık görülen eşlik eden hastalıkların; Bipolar Bozukluk (%27.1) ve Anksiyete Bozuklukları (%12.8) olarak saptanmıştır. Ayrıca majör depresyonun da OKB tanısı almış kişilerde genel popülasyona göre 10 kat daha fazla görüldüğü belirtilmiştir.
 
OKB ile yıllardır mücadele eden hastalar bilir ki; uzun süredir ilaç kullandıkları, ilaçların sayısı ve dozu arttığı halde hastalık aslında sadece baskılanır, iyileşmez. Bunun nedeni aslında OKB'nin nörolojik değil ruhsal bir hastalık olmasıdır. En çok karıştırılan şey OKB zihinde süren bir hastalık olduğundan beynin hipotalamus alanı fazla aktif çalışır ve OKB'li hastalrın beyin MR'larında bu alan daha aktif görülür. Ancak bu hastalığın nedeni değil, aslında hastalığın düşünme üzerine olmasından kaynaklı beyinin bu alanının daha aktif çalışması ile ilgilidir. Bu nedenle de kişi mutlaka bu OKB semptomunu ortaya atan ruhsallığının altında yatan bilinçdışı çatışmaları psikoterapi de çalışılmalıdır. Bazı OKB'li bireyler için hiç tedavi almaması, doğru tedavi almaması, takıntılarını fazla beslemesi gibi durumların sonucunda hastalık daha da kemikleşir. Bu nedenle de eğer gerekli görüldüğü takdirde ilaç tedavisi destekleyici olarak kullanılabilmektedir. Siz de OKB ile mücadele ediyorsanız bilmeniz gereken şey, bunun bir ruhsal hastalık ve tedavisinin psikoterapi ile mümkün olduğudur.
Merak ettiğiniz diğer takıntı (obsesyon) türleri ve Uzman Klinik Psikolog Ceren TATAR'ın Obsesif Kompuslif Bozukluğa dair TV yayını için aşağıdaki başlıkları tıklayabilirsiniz.