Beden Dismorfik Bozukluk Nedir? (Sürekli Aynaya Bakma)
Beden dismorfik bozukluk, kişinin görünümünde ya çok küçük olan ya da başkaları tarafından fark edilmeyen bir kusuru zihninde büyütmesi ve bu düşüncelerle yoğun şekilde meşgul olmasıyla ortaya çıkan bir psikolojik rahatsızlıktır.
Aynaya baktığınızda dikkatiniz hep aynı noktaya mı gidiyor? Belki burnunuzun şekli, cildinizdeki küçük bir iz ya da yüzünüzdeki simetri… Gün içinde defalarca aynaya bakıyor, fotoğraflardan kaçınıyor veya insanların sürekli o kusura baktığını düşünüyorsanız bu deneyim sandığınızdan daha yaygın olabilir.
Beden Dismorfik Bozukluk sadece “görünüşünden memnun olmamak” değildir. Beden dismorfik bozukluk yaşayan kişilerde zihin tek bir kusura odaklanabilmekte ve bu düşünce günün büyük bölümünü kaplayabilmektedir.
Birçok kişi bu deneyimi uzun süre yalnızca estetik bir kaygı olarak yorumlamaktadır. Oysa dismorfofobi kişinin kendisini nasıl gördüğü ve başkalarının gözünde nasıl göründüğünü düşündüğüyle yakından ilişkilidir.
Beden Dismorfik Bozukluk Belirtileri
Beden dismorfik bozukluk belirtileri görünüşle ilgili yoğun düşüncelerle ortaya çıkmaktadır. Kişi küçük bir kusuru zihninde büyütebilmekte ve bu düşünceleri kontrol etmekte zorlanmaktadır.
Sık görülen belirtiler şunlardır:
• aynaya sık sık bakma
• görünüşü sürekli kontrol etme
• fotoğraf çekilmekten kaçınma
• insanların o kusura baktığını düşünme
• sosyal ortamlarda yoğun kaygı yaşama
• görünüşü gizlemek için makyaj veya filtre kullanma
Beden Dismorfik Bozukluğun en ağır belirtisi, algının çarpık olması nedeniyle hiçbir operasyonun sonucundan memnun kalmaz, onlarca kez operasyona başvurur ve yine de o bölgede sorun görür. Bu düşünceler zamanla kişinin günlük yaşamını ve sosyal ilişkilerini etkiler. Bazı kişiler aynaya bakmayı tamamen bırakabilmekte, bazı kişiler ise gün içinde defalarca aynaya bakma ihtiyacı hissetmektedir.
Sürekli Aynaya Bakma Hastalığı Nedir
Takıntılı şekilde tekrar tekrar aynaya bakma ihtiyacı hissetmek ve görünüşünü sürekli kontrol etme ihtiyacı duyan kişiler “sürekli aynaya bakma hastalığı” yaşamaktadır.
Bu davranış çoğu zaman beden dismorfik bozukluğun bir belirtisi olabilmektedir. Kişi aynaya baktıkça kusur algısı güçlenebilmekte ve zihinsel döngü devam edebilmektedir.
Beden Dismorfik Bozukluğu değersizlik ve yetersizlik duygusu, obsesif mükemmeliyetçilik, ebeveyn yargı ve müdahaleleri Utangaç, mükemmeliyetçi ve/veya endişeli mizaca sahip bireyler BDB geliştirme açısından risk altındadır. Çocukluk çağında alay edilen, fiziksel şiddete maruz kalan, sosyal destekten yoksun olan, cinsel istismara uğrayan, yaşıtlarıyla yeteri kadar ilişki kuramayan bireylerde daha fazla görülür. Ayrıca otoriter, mükemmelliyetçi, katı kurallar içerisinde daha fazla yetiştirilen beden ve görünüşün hep çok önemli olduğu hissettirilen çocuklarda da Beden Dismorfik Bozukluğu oluşumuna riski neden olmaktadır.
Uzman Klinik Psikolog & Psikoterapist Ceren Tatar der hep şunu der:
''Meşguliyet, kişi tarafından bozuk, itici, kabul edilemez derecede gülünç olan vücut parçası üzerine o kadar yoğunlaşmıştır ki, kişinin bütün varlığı bu meşguliyet ile domine edilir ve başka hiç bir şeyin önemi kalmaz.''
Beden dismorfik bozukluk erkeklerde de sıkça görülen bir rahatsızlıktır. Erkekler içinde bedenleri, yağ oranı az, kas oranı fazla bir görünümün ideal olarak toplumsal alanlarda sunulması erkek için de gerçekçi olmayan idealler oluşmasına, erkeklerin bu idealleri içselleştirmesine ve psikolojik iyi oluşlarının bu içselleştirmeden etkilenmesine neden olmuştur.
Beden Dismorfik Bozukluk Tedavisi
Beden dismorfik bozukluk çoğu zaman kişinin tek başına çözebileceği bir durum değildir. Çünkü sorun yalnızca görünüşle ilgili düşünceler değildir.
Beden Dismorfik Bozukluk tedavisi psikanalitik psikoterapide kusursuzluk isteğiyle oluşan çarpık algının bilinçdışında temeli çözülmektedir. Dismorfobik kişinin aşırı uğraş ve yatırım halinde olduğu bedeninin bölümlerinin kişinin bilinçdışındaki anlamları terapide çalışılmalıdır. BDB’nin tedavisinde psikoterapi birincil tedavidir.
Psikoterapi sürecinde kişi:
• kusur algısının nasıl oluştuğunu anlamaya
• utanç duygusunun kökenlerini keşfetmeye
• takıntılı düşünce döngülerini fark etmeye başlayabilmektedir.
Zamanla kişi yalnızca kusurlara odaklanan bakıştan uzaklaşabilmekte ve kendisini daha bütüncül bir şekilde algılayabilmektedir.
Beden Dismorfik Bozukluk Testi
Son birkaç ayı düşünerek;
1. Görünüşünüzdeki belirli bir kusuru gün içinde sık sık düşünüyor musunuz?
2. Aynaya tekrar tekrar bakma ihtiyacı hissediyor musunuz?
3. İnsanların özellikle o kusura baktığını düşündüğünüz oluyor mu?
4. Fotoğraf çekilmekten veya sosyal ortamlardan kaçındığınız oluyor mu?
5. Görünüşünüzle ilgili düşünceler gününüzün önemli bir bölümünü kaplıyor mu?
Bu soruların çoğuna “evet” yanıtı veriyorsanız bir psikologla konuşmak faydalı olacaktır.
Beden Dismorfik Bozukluğu Yenmek
Beden dismorfik bozukluğu psikanalitik psikoterapi desteğiyle kişiler görünüşe odaklanan düşünce döngüsünü yenmektedir. Terapide amaç yalnızca görünüşle ilgili düşünceleri değiştirmek değil; kişinin kendisiyle kurduğu ilişkiyi anlaması ve yeniden kurabilmesidir. Zamanla kişi yalnızca kusurlara odaklanan bakıştan çıkarak kendisini daha bütüncül bir şekilde algılayabilmektedir.