BEDEN DİSMORFİK BOZUKLUK (DİSMORFOFOBİ)

beden-algi-bozuklugu-kendi-kendine-gecer
 

Beden Dismorfik Bozukluk (Dismorfobi), fiziksel görünümde hiç var olmayan ya da belirgin olmayan kusurlarla aşırı derecede uğraş veya kaygı duyma ile ilgili psikolojik kökenli hastalıktır. Kişinin bedenin belirli bir bölgesi veya bölgelerine dair algı çarpık bir hal almaktadır. Hiç kimsenin bedeni tamamen kusursuz zaten değildir. Bir kişiye BDB diyebilmenin başlıca kriterlerinden biri, kişinin beden algısının çarpıklaştığı bölgesi ile her gün zihinsel olarak en az 1 saat üzerinde aşırı uğraş halinde olması gerekmektedir. Kişi eğer çok fazla aşırı uğraş halinde ise bu süre gün de 3-8 saat arası sürebilmektedir. Beden Dismorfik Bozukluk, Obsesif Kompulsif Bozukluğun bir alt kategorisi içerisinde yer almaktadır. 

 

BDB hastalarının büyük bir kısmı ilk olarak psikolog ve psikiyatristlerden çok dermatologlara, iç hastalıkları uzmanlarına, cerrahlara ve daha da sıklıkla plastik cerrahlara başvurmaktadırlar. Beden Dismorfik Bozukluğu olan bireyler, zorlayıcı davranışlardan en az bir tanesini sergilemektedirler. Bu zorlayıcı davranışlar en sık olarak kusurlu hissettiği bölgeleri mümkünse kamufle etme, kendini başkalarıyla karşılaştırma, aynaya bakma, kozmetik ve plastik cerrahi çözümlerine başvurma, başkalarına nasıl göründüğünü sorma, kusurlu hissettiği bölgeye sıkça dokunma şeklinde devam etmektedir. Bunlar karşı konulması çok güç davranışlar olarak ifade edilmektedir ve gün içerisinde kişilerin çok fazla vaktini almaktadır. Bu davranışlar çoğu zaman kişide daha fazla kaygıya yol açmaktadır. Örneğin; bireyler aynaya baktıktan sonra kusurlarını görme, kendini başkasıyla karşılaştırdıktan sonra kendini beğenmeme gibi durumlar yaşamaktadır.

 

Çocukluk çağında yaşanan cinsel, duygusal, fiziksel istismarın BDB ile ilişkili olabileceğini gösteren çalışmalar mevcuttur. OKB ile BDB hastaları arasında yapılan bir çalışmada, çocukluk çağı travma öyküsünün BDB’de %38, OKB’de %14 oranında görüldüğü saptanmıştır.

Utangaç, mükemmeliyetçi ve/veya endişeli mizaca sahip bireyler BDB geliştirme açısından risk altındadır. Çocukluk çağında alay edilen, fiziksel şiddete maruz kalan, sosyal destekten yoksun olan, cinsel istismara uğrayan, yaşıtlarıyla yeteri kadar ilişki kuramayan bireylerde BDB daha fazla görülmektedir.

Otoriter, mükemmelliyetçi, katı kurallar içerisinde daha fazla yetiştirilen çocuklarda da Beden Dismorfik Bozukluğu daha sık görülmektedir.

Son yıllarda özellikle medya ve kitle iletişim araçlarının toplum üzerindeki yaygın etkisiyle birlikte dış görünüşün önem kazanması, kadın bedeninin nesneleştirilmesi, ince görünümün en iyisi olduğuna dair yapılan dayatmalar ve bu nedenle kadınlarda gerçekçi olmayan beden ideallerinin oluşması kadınların psikolojik iyi oluşlarında çok büyük bir etkiye sahip olmaya başlamıştır. Ancak bu sadece kadınlarla sınırlı değildir. En yeni dönemde kadın bedeniyle birlikte erkek bedeni için de yağ oranı az, kas oranı fazla bir görünümün ideal olarak toplumsal alanlarda sunulması erkek için de gerçekçi olmayan idealler oluşmasına, erkeklerin bu idealleri içselleştirmesine ve psikolojik iyi oluşlarının bu içselleştirmeden etkilenmesine neden olmuştur.

 

Beden Dismorfik Bozukluğu neden olur ve kişi neden bedenin bir ya da belirli bölgeleri ile günlük hayatını duygusal ve bilişsel açıdan aşırı uğraş halinde geçirir sorusunun cevabı tamamen ruhsal bir nedendendir. Bu nedenle de sadece psikiyatrik ilaç tedavisi kişiyi üzerine daha az düşündüğü için rahatlama sağlatsa da problemin kendisini çözmez.

İnsanın ruhsallığında bedeninin her bölgesi ve organının kişinin fizyolojik bir noktasına değindiği gibi ruhsal açıdan bilinçdışında bu bölgelerin bir temsili anlamı da vardır. Dismorfobik kişi aslında günlük hayatında bedeninde bu bölgeyle uğraşırken, psikolojik olarakta bilinçdışında o bölgeye olan ruhsal yatırım ile meşgul olmakta ve bilinçdışında yaşadığı kaygıları bu uğraş ile yatıştırmaktadır.

BEDEN DİSMORFİK BOZUKLUK TEDAVİSİ

 

Beden Dismorfik Bozukluk tedavisi Psikanalitik yönelimli bir terapi ekolüyle çalışan psikoterapiste başvurarak mümkündür. Dismorfobik kişinin aşırı uğraş ve yatırım halinde olduğu bedeninin bölümlerinin ruhsallığında anlamları terapide çalışılmalıdır.

Kişi doğru terapi sürecinden geçene kadar hastalık çok kemikleşmiş, kişinin günlük hayatını birçok açıdan uzun süreli etkileyecek bir noktaya gelmişse, sürecin başında kişinin biraz daha bedeniyle ilgili kaygılarını anlık olarak rahatlamasına yönelik psikiyatrik tedavi de eklenebilmektedir.