Depresyon Nedir? Belirtileri ve Psikoterapi Desteği
Depresyon, kişinin yalnızca mutsuz hissetmesi değildir. Hayattan alınan duygusal enerjinin azalması, eskiden keyif veren şeylerden artık keyif alamama, yoğun isteksizlik, umutsuzluk, değersizlik hissi, boşluk duygusu, içe çekilme ve günlük hayatı sürdürmekte zorlanma ile yaşanabilen bir ruhsal zorlanmadır.
Depresyon yaşayan bir kişi çoğu zaman "kendimi toparlamam lazım ama yapamıyorum", "hiçbir şey yapmak istemiyorum", "sanki içimde bir ağırlık var", "eskisi gibi hissedemiyorum" ya da "benim için hiçbir şey değişmeyecek" gibi düşüncelerle baş başa kalabilir. Bu nedenle depresyon yalnızca dışarıdan görülen belirtilerle değil, kişinin kendi iç dünyasında taşıdığı yorgunluk, yalnızlık, suçluluk, öfke ve değersizlik duygularıyla birlikte anlaşılmalıdır.
Uzman Klinik Psikolog ve Psikoterapist Ceren Tatar, Kadıköy Bağdat Caddesi’nde ve online olarak depresyon, depresif duygulanım, değersizlik hissi, ilişki sorunları, kaygı, içe çekilme ve tekrar eden ruhsal zorlanmalar üzerine psikanalitik yönelimli psikoterapi çalışmaları yürütmektedir.
Depresyon Nedir?
Depresyon; uzun süre devam eden çökkünlük, ilgi ve keyif kaybı, isteksizlik, umutsuzluk, değersizlik hissi ve enerji azalmasıyla yaşanabilen bir ruhsal durumdur. Günlük hayatta herkes zaman zaman mutsuz, yorgun ya da karamsar hissedebilir. Depresyonda ise bu duygular daha uzun sürer ve kişinin ilişkilerini, işini, okulunu, bedenini ve kendisiyle kurduğu bağı etkileyebilir.
Depresyon bazen ağlamak, yataktan kalkamamak, kimseyle görüşmek istememek gibi daha görünür belirtilerle yaşanır. Bazı kişilerde ise depresyon dışarıdan her şey yolundaymış gibi görünürken içeride yoğun bir tükenmişlik, isteksizlik, öfke, yetersizlik, suçluluk ya da boşluk hissi olarak devam edebilir.
Depresyon Yaşayan Biri Ne Hisseder?
Depresyon yaşayan kişi çoğu zaman yalnızca üzgün değildir. Kendisini hayattan kopmuş, ağırlaşmış, isteksiz, değersiz, suçlu ya da içten içe tükenmiş hissedebilir. Bazen kişi yaşadığı şeyin depresyon olduğunu bile anlamayabilir; "tembelim", "güçsüzüm", "abartıyorum" ya da "herkes yapabiliyor, ben yapamıyorum" diye düşünebilir.
Depresyonun zor taraflarından biri, kişinin yardım alma gücünü de azaltabilmesidir. İnsan bir yandan iyi olmak isterken, diğer yandan adım atacak enerjiyi bulamayabilir. Bu yüzden depresyonu yalnızca irade ya da motivasyon meselesi gibi görmek doğru değildir.
Depresyon Tembellik ya da Güçsüzlük Değildir
Depresyon yaşayan kişiye "kendini toparla", "pozitif düşün", "çık biraz gez" demek çoğu zaman yeterli olmaz. Hatta kişi bunları yapamadığı için daha fazla suçluluk duyabilir. Depresyon, kişinin isteyerek içine girdiği bir durum değildir; çoğu zaman kişinin içsel kaynaklarını, umut duygusunu ve kendine bakma gücünü azaltan bir ruhsal zorlanmadır.
Bu nedenle depresyonda amaç kişiyi suçlamak değil, yaşadığı içsel ağırlığın nasıl oluştuğunu, hangi ilişkilerde ve dönemlerde yoğunlaştığını ve kişinin kendisiyle kurduğu bağı nasıl etkilediğini anlamaktır.
Depresyon Belirtisi Mi?
Bir kişinin "kendimi iyi hissetmiyorum", "kimse beni anlamıyor", "içim sıkılıyor", "insanlara güvenemiyorum" ya da "kimsenin önceliği olamıyorum" demesi tek başına depresyon tanısı anlamına gelmez. Ancak bu duygular uzun süredir devam ediyor, kişinin ilişkilerini ve gündelik yaşamını etkiliyor, umutsuzluk ya da değersizlik hissiyle birlikte yaşanıyorsa depresif bir süreç içinde değerlendirilebilir.
Bu nedenle belirtilere yalnızca tek tek bakmak yeterli değildir. Süresi, şiddeti, kişinin işlevselliğini nasıl etkilediği, uyku ve iştah değişiklikleri, içe çekilme, keyif kaybı ve kendine zarar verme düşüncesi olup olmadığı birlikte ele alınmalıdır.
Depresyon Belirtileri Nelerdir?
Depresyon belirtileri kişiden kişiye değişebilir. Bazı kişilerde belirgin çökkünlük ve ağlama olurken, bazı kişilerde öfke, donukluk, boşluk, içe kapanma ya da bedensel yorgunluk daha önde olabilir. Depresyonda görülebilecek belirtiler şunlar olabilir:
-
Sürekli üzgün, boşlukta ya da çökkün hissetmek
-
Eskiden keyif veren şeylerden artık keyif alamamak
-
İsteksizlik ve enerji düşüklüğü
-
Yataktan çıkmakta ya da güne başlamakta zorlanmak
-
Kendini değersiz, yetersiz ya da suçlu hissetmek
-
Umutsuzluk ve geleceğe dair karamsarlık
-
Sosyal ilişkilerden geri çekilmek
-
Dikkat toplamakta ve karar vermekte zorlanmak
-
Uyku ve iştah değişiklikleri
-
Nedeni açıklanamayan bedensel ağrılar
-
Sürekli ağlama hissi ya da ağlayamama
-
Yaşamak istememe veya kendine zarar verme düşünceleri
-
Depresyon belirtileri içinde hiçbir şeyden zevk alamamak, yataktan çıkmakta zorlanmak, boşluk hissi, kendini değersiz hissetmek, sürekli ağlama hissi ve geçmişe takılıp kalmak sık görülebilen duygusal deneyimler arasında yer alabilir.
Depresyon Neden Olur?
Depresyonun tek bir nedeni yoktur. Kişinin yaşam öyküsü, kayıpları, ilişkisel kırılmaları, çocukluk deneyimleri, bastırdığı öfke, suçluluk duygusu, değersizlik hissi, biyolojik yatkınlık, stresli yaşam olayları ve mevcut ilişkisel düzeni depresif duygulanımı etkileyebilir.
Psikanalitik/psikodinamik açıdan depresyon yalnızca bir belirti listesi olarak görülmez. Kişinin kime öfkelenemediği, neyi kaybettiği, kendisini hangi iç sesle suçladığı, hangi ilişkilerde değersizleştiği ve hangi arzularını geri çektiği de önemlidir. Bazen depresyon, kişinin dış dünyaya değil kendi içine yönelen bir öfke, yas ya da kayıp duygusuyla bağlantılı olabilir.
Depresyon Ne Zaman Destek Gerektirir?
Depresif duygular iki haftadan uzun sürüyor, kişinin işini, okulunu, ilişkilerini, uykusunu, iştahını ya da kendine bakımını belirgin biçimde etkiliyorsa destek almak önemlidir. Kişi sürekli yorgun hissediyor, hayattan zevk alamıyor, kendini değersiz görüyor, sık sık ağlıyor, insanlardan uzaklaşıyor ya da hiçbir şeyin değişmeyeceğine inanıyorsa bu durum ciddiye alınmalıdır.
Kendine zarar verme düşünceleri, yaşamak istememe düşüncesi ya da acil güvenlik riski varsa psikoterapi randevusunu beklemek yerine en yakın acil servise başvurmak veya 112'den destek almak gerekir.
Depresyon İçin Psikolog Desteği Ne Zaman Alınmalı?
Depresyon için psikolog desteği, kişi yaşadığı duyguları anlamakta, tekrar eden ilişkisel döngülerini fark etmekte ve kendisiyle kurduğu sert iç sesi çalışmakta zorlandığında anlamlı olabilir. Psikoterapi, kişiye yalnızca tavsiye vermek ya da hızlıca "iyi hissettirmek" için değil; depresif duyguların hangi yaşantılarla, ilişkilerle ve içsel çatışmalarla bağlantılı olduğunu anlamak için bir alan açar.
Depresyonda psikoterapi süreci kişinin yalnızca ne yaşadığını değil, bu yaşantıyı nasıl anlamlandırdığını da ele alır. Kişinin kendisini neden sürekli yetersiz gördüğü, neden yardım istemekte zorlandığı, hangi ilişkilerde geri çekildiği ve neden kendi ihtiyaçlarına ulaşamadığı birlikte çalışılabilir.
Depresyon hakkında bilgi edinmekten çok terapiye başlamak, ilk görüşmenin nasıl ilerlediğini ve psikolog seçerken nelere dikkat edilebileceğini öğrenmek istiyorsanız depresyon için psikolog ve psikoterapi desteği sayfasını inceleyebilirsiniz.
Psikanalitik Psikoterapi Depresyonda Nasıl Çalışır?
Psikanalitik/psikodinamik yönelimli psikoterapide depresyon, yalnızca ortadan kaldırılması gereken bir belirti olarak ele alınmaz. Depresif duygunun kişinin iç dünyasında hangi kayıplar, bastırılmış öfkeler, suçluluklar, değersizlik inançları ve ilişkisel tekrarlarla bağlantılı olduğu anlaşılmaya çalışılır.
Kişi depresyonda bazen kendisini suçlayan bir iç ses taşır. "Yeterince iyi değilim", "kimse beni gerçekten sevmez", "ben hep geride kalırım" gibi düşünceler yalnızca bugünün düşünceleri olmayabilir; geçmiş ilişkilerden, eleştirilerden, terk edilmelerden ya da görülmeme deneyimlerinden beslenebilir.
Bu nedenle psikanalitik psikoterapide amaç yalnızca semptomu azaltmak değil, kişinin kendisiyle kurduğu ilişkiyi, sevilme ve değer görme deneyimini, öfkesini, yasını ve tekrar eden duygusal döngülerini anlamaktır. Ceren Tatar'ın çalışma yaklaşımı hakkında daha fazla bilgi için psikanalitik psikoterapi nedir sayfasını okuyabilirsiniz.
Depresyon İlaçsız Geçer mi?
Depresyonun ilaçsız geçip geçmeyeceği kişiden kişiye değişir. Hafif ya da orta düzey bazı depresif süreçlerde psikoterapi, yaşam düzeni ve destekleyici ilişkiler önemli bir rol oynayabilir. Ancak ağır depresyon, işlev kaybı, uzun süren belirtiler, tekrarlayan depresyon, kendine zarar verme düşünceleri, yoğun uyku/iştah bozulması ya da psikiyatrik risk durumlarında psikiyatri değerlendirmesi önemlidir.
İlaç kullanmak ya da kullanmamak kişinin kendi başına karar vermesi gereken bir konu değildir. İlaç gerekip gerekmediği psikiyatrist tarafından değerlendirilmelidir. Eğer kişi ilaç kullanıyorsa, bunu kendi kendine bırakmamalı ve mutlaka psikiyatristiyle konuşmalıdır.
Depresyonda Psikiyatri Desteği Ne Zaman Gerekir?
Depresyonda psikiyatri desteği özellikle belirtiler ağırlaştığında, kişi işlevselliğini sürdürmekte zorlandığında, kendine zarar verme düşünceleri olduğunda, uyku ve iştah belirgin bozulduğunda ya da daha önce tekrarlayan depresyon dönemleri yaşandığında önemlidir.
Psikiyatrist tıbbi değerlendirme yapabilir, tanı koyabilir, ilaç gerekip gerekmediğini değerlendirebilir ve gerektiğinde psikoterapiyle birlikte ilerleyen bir takip planı oluşturabilir. Psikolog ise psikoterapi sürecini yürütür. Bazı durumlarda psikolog ve psikiyatristin birlikte çalışması daha güvenli ve kapsayıcı bir destek sağlar.
Depresyona Ne İyi Gelir?
Depresyona ne iyi gelir sorusunun tek bir cevabı yoktur. Düzenli uyku, beslenme, hareket, sosyal destek, günlük yaşamda küçük ve sürdürülebilir adımlar ve kişinin kendisini tamamen yalnız bırakmaması yardımcı olabilir. Ancak depresyon yoğunlaştığında bunları yapmak bile zor olabilir; bu nedenle "bunları yap geçer" gibi basit öneriler yeterli değildir.
Depresyonda önemli olan, kişinin içinde bulunduğu ruhsal ağırlığın ciddiye alınmasıdır. Psikoterapi, kişinin yalnızca davranışlarını değil, bu davranışların ardındaki duygusal anlamı ve tekrar eden içsel döngüleri anlamasına yardımcı olabilir.
Depresyon İçin Kadıköy’de Yüz yüze ve Online Psikoterapi Desteği
Depresyon yaşayan kişi çoğu zaman hem anlaşılmak ister hem de anlatacak gücü bulmakta zorlanır. Bu nedenle psikoterapi alanında kişinin yargılanmadan, acele ettirilmeden ve yalnızca "daha pozitif düşün" denmeden dinlenmesi önemlidir.
Uzman Klinik Psikolog ve Psikoterapist Ceren Tatar, İstanbul Kadıköy'de ve online olarak yetişkinler ve 15 yaş üzeri ergenlerle psikanalitik/psikodinamik yönelimli psikoterapi çalışmaları yürütmektedir. Görüşme süreci hakkında bilgi almak için randevu ve iletişim sayfasını ziyaret edebilirsiniz.
