Cinsel OKB Nedir? Belirtileri ve Nasıl Geçer?
Cinsel OKB ya da cinsel obsesyon, kişinin istemediği cinsel düşünce, görüntü veya dürtüleri kendi niyetinin, karakterinin ya da kimliğinin kanıtı gibi yorumlamasıyla gelişebilen bir obsesif kompulsif bozukluk (OKB) döngüsüdür. Düşüncenin ardından yoğun kuşku, utanç, suçluluk ve korku gelebilir; kişi rahatlamak için kendisini kontrol edebilir, geçmişini inceleyebilir, internetten araştırabilir, kaçınabilir veya tekrar tekrar güvence isteyebilir.
Kısa yanıt: İstenmeyen cinsel bir düşüncenin zihne gelmesi tek başına niyet, kimlik veya eylem anlamına gelmez. Cinsel OKB'de asıl güçlük, düşünceye yüklenen tehdit edici anlam ve yüzde yüz emin olmak için sürdürülen kontrol, kaçınma ve güvence arama döngüsüdür. Tanı, düşüncenin içeriğine bakılarak değil; düşüncenin nasıl yaşandığı, kompulsiyonlar ve günlük işlev üzerindeki etkisi birlikte değerlendirilerek konur.
Uzman Klinik Psikolog ve Psikoterapist Ceren Tatar, İstanbul Kadıköy'de yüz yüze ve uygun durumlarda online olarak yetişkinler ile 15 yaş üzeri ergenlerle psikanalitik ve psikodinamik yönelimli psikoterapi çalışmaları yürütmektedir.
Cinsel OKB ve Cinsel Obsesyon Nedir?
Obsesyon; kişinin zihnine istemeden gelen, tekrar eden ve belirgin sıkıntı yaratan düşünce, görüntü veya dürtüdür. Kompulsiyon ise bu sıkıntıyı azaltmak ya da düşüncenin gerçek olmadığından emin olmak için yapılan davranışsal veya zihinsel eylemdir. Cinsel OKB'de obsesyonun içeriği cinsellik, cinsel yönelim, yakınlar, yasak kabul edilen bir davranış, başkasına zarar verme ihtimali ya da bedensel bir tepki olabilir.
Her istenmeyen düşünce OKB değildir. Düşüncenin sürekli tekrarlaması, kişiyi yoğun biçimde rahatsız etmesi, kontrol ve güvence arama davranışları doğurması, zaman alması ve yaşamı daraltması klinik değerlendirmede önemlidir.
Akla Gelen Cinsel Vesveseler Ne Anlama Gelir?
İnsan zihninden zaman zaman şaşırtıcı, uygunsuz veya istenmeyen düşünceler geçebilir. Cinsel OKB'de kişi düşüncenin gelip geçmesine izin vermekte zorlanır ve “Bunu düşündüysem istiyor olabilir miyim?”, “Bu bir şey hissettiğimin kanıtı mı?” veya “Ya kontrolümü kaybedersem?” sorularına kesin yanıt aramaya başlar.
Akla gelen cinsel vesveseler yakınlara, çocuklara, cinsel yönelime, birine istemeden bakmış olmaya, bedensel bir duyuma ya da ahlaki sınırları ihlal etme korkusuna odaklanabilir. Burada içerik ne kadar sarsıcıysa kişi düşünceyi o kadar çok inceleyebilir. Ancak sürekli analiz, kısa süreli rahatlatıp ardından yeni bir kuşku doğurabilir.
Cinsel OKB Belirtileri Nelerdir?
-
İstenmeyen cinsel düşünce, görüntü veya dürtülerin tekrar etmesi
-
“Bunu düşündüysem gerçekten istiyor muyum?” diye kendini sorgulamak
-
Geçmişteki anıları, bakışları veya bedensel tepkileri tekrar tekrar incelemek
-
Cinsel yönelim, karakter veya ahlaki kimlik hakkında bitmeyen kuşku yaşamak
-
Birine bakıp bakmadığını ya da bir şey hissedip hissetmediğini kontrol etmek
-
Yakınlardan veya internetten tekrar tekrar güvence aramak
-
Düşünceyi tetikleyebileceği korkusuyla kişilerden, ortamlardan veya içeriklerden kaçınmak
-
Düşünceleri anlatmaktan utanmak ve yargılanma korkusuyla içe kapanmak
-
Günlük yaşamın, ilişkinin, okulun veya işin bu kontroller nedeniyle etkilenmesi
Bu belirtilerin bir kısmını yaşamak tek başına tanı koydurmaz. Süre, yoğunluk, kompulsiyonlar, işlev kaybı ve eşlik eden başka ruhsal belirtiler profesyonel değerlendirmede birlikte ele alınır.
Cinsel OKB'de Kompulsiyonlar Nasıl Görülür?
Cinsel OKB'de kompulsiyonlar her zaman dışarıdan görünmez. Kişi zihninde bir anıyı tekrar oynatabilir, bedenini kontrol edebilir, “ne hissettiğini” anlamaya çalışabilir, kendi tepkisini başkalarıyla karşılaştırabilir veya düşüncenin gerçek olmadığını kanıtlayacak bir cümleyi defalarca tekrarlayabilir.
İnternette sürekli belirti aramak, yakınlara ayrıntılı biçimde itirafta bulunmak, “Beni böyle biri olarak görüyor musun?” diye sormak, tetikleyici kabul edilen kişilerden kaçınmak ve kendi bakışlarını denetlemek de kısa süreli rahatlama sağlayan kompulsiyonlara dönüşebilir.
Bu rahatlama kalıcı olmadığında zihin yeni bir istisna üretir: “Peki ya bu kez farklıysa?” Böylece güvence arama davranışı düşünceyi çözmek yerine kesinlik ihtiyacını büyütebilir. Şüphe ve emin olamama takıntısı bu döngüye eşlik edebilir.
Cinsel OKB ile Cinsel Yönelimi Keşfetmek Aynı Şey midir?
Cinsel yönelim çeşitliliği bir hastalık değildir. Kişinin yönelimini, yakınlıklarını veya kimliğini düşünmesi de tek başına OKB anlamına gelmez. Cinsel OKB'de daha belirgin olan, kişinin bir soruya yüzde yüz ve hemen yanıt bulma zorunluluğu hissetmesi; küçük bir düşünceyi, bakışı veya bedensel duyumu tekrar tekrar kanıt gibi incelemesi ve geçici rahatlama için kompulsiyonlara başvurmasıdır.
Bir internet yazısı kişinin cinsel yönelimini belirleyemez ve yalnızca düşünce içeriğine bakarak OKB tanısı koyamaz. Psikoterapinin amacı bir yönelimi değiştirmek veya kişiye hazır bir kimlik yanıtı vermek değildir; kişinin kuşku, korku, utanç ve kontrol döngüsünü yargılamadan anlamaktır.
Cinsel Obsesyon ile Gerçek Niyet Nasıl Ayrılır?
Cinsel obsesyonda düşünce çoğu zaman istenmeyen, yoğun sıkıntı yaratan ve kişinin kaçınmasına yol açan bir deneyimdir. Bununla birlikte yalnızca bir internet metni kişisel risk değerlendirmesi yapamaz. Güncel eylem niyeti, plan, hazırlık, kontrol kaybı, zorlayıcı davranış veya bir çocuğun ya da başka bir kişinin güvenliğine ilişkin somut kaygı varsa yüz yüze ve gecikmeden profesyonel değerlendirme gerekir.
Cinsel OKB Neden Olur?
Cinsel OKB'nin tek bir nedeni yoktur. Biyolojik yatkınlık, mizaç, stres, öğrenme süreçleri, belirsizliğe tahammül, aşırı sorumluluk, suçluluk, utanç ve düşüncelere yüklenen anlam farklı ölçülerde rol oynayabilir. Belirtilerin içeriği kişinin en çok önemsediği veya kaybetmekten en çok korktuğu alanların çevresinde şekillenebilir.
Psikanalitik ve psikodinamik açıdan, düşüncenin kişide neden böylesine güçlü bir tehdit oluşturduğu; arzu, yasak, suçluluk, kontrol, kendilik algısı ve ilişkisel deneyimlerle nasıl bağlandığı kişiye özgü biçimde araştırılabilir. Her kişiye aynı neden veya yorum yüklenmez.
Cinsel OKB Nasıl Geçer?
Cinsel OKB için herkese uyan tek bir yöntem veya kesin iyileşme süresi yoktur. Değerlendirmede obsesyonların yanı sıra zihinsel ve davranışsal kompulsiyonlar, kaçınmalar, günlük işlev kaybı, eşlik eden depresyon veya kaygı ve önceki destek deneyimleri ele alınır.
Psikoterapi; kişinin düşünceyi niyet veya kimlik kanıtı gibi yorumlama biçimini, kesinlik arayışını, utanç ve suçluluğu, güvence arama davranışlarını ve yaşamı daraltan kaçınmaları çalışabilir. Belirtilerin şiddetine göre psikiyatri değerlendirmesi ve ilaç tedavisi de düşünülebilir. İlaç yazma ve düzenleme yetkisi psikiyatriste aittir; kullanılan ilaç hekimle konuşulmadan bırakılmamalı veya değiştirilmemelidir.
Cinsel OKB'den Kurtulanlar: Değişen Şey Nedir?
“Cinsel OKB'den kurtulanlar” ifadesi internette çoğu zaman zihne bir daha hiç rahatsız edici düşünce gelmemesi gibi anlatılır. Daha gerçekçi ölçüt, düşüncenin kişi üzerindeki gücünün azalmasıdır. Kişi düşünceyi sürekli çözmek, kendisini test etmek veya kesin güvence bulmak zorunda hissetmeden yaşamına dönebilir.
Değişim; kompulsiyonların azalması, utanç nedeniyle kurulan yalnızlığın çözülmesi, ilişkilerin ve gündelik yaşamın yeniden genişlemesi ve kişinin zihninden geçen her şeyi kendi karakterinin kanıtı gibi yaşamamasında görülebilir. Süreç ve sonuç kişiden kişiye değişir; kesin sonuç vaadi verilemez.
Psikanalitik Psikoterapide Cinsel OKB Nasıl Ele Alınır?
Psikanalitik psikoterapi, cinsel obsesyonu yalnızca susturulması gereken bir düşünce olarak ele almaz. Düşüncenin kişide uyandırdığı korku, suçluluk, utanç ve kendini denetleme ihtiyacının kişisel anlamını; yasak, arzu, sınır, otorite ve ilişkilerle kurduğu bağlantıları anlamaya çalışır.
Amaç kişiye “gerçekten kimsin?” sorusunun hazır yanıtını vermek veya sürekli güvence sunmak değildir. Kişinin düşünceyle kurduğu sert ve korkulu ilişkiyi, kendisini yargılama biçimini ve kesinlik arayışını daha özgürce düşünebilmesine alan açmaktır.
Ne Zaman Psikolojik Destek Alınmalı?
-
Düşünceler gün içinde çok zaman alıyor ve yoğun sıkıntı yaratıyorsa
-
Kendinizi, bedeninizi, anılarınızı veya yöneliminizi sürekli kontrol ediyorsanız
-
İnternet araştırması, güvence alma veya itiraf etme döngüsü bitmiyorsa
-
Kaçınmalar ilişkilerinizi, işinizi, okulunuzu ya da sosyal yaşamınızı daraltıyorsa
-
Utanç ve yargılanma korkusu nedeniyle yaşadıklarınızı kimseye anlatamıyorsanız
-
Depresyon, kendine zarar düşüncesi veya ciddi işlev kaybı eşlik ediyorsa
Cinsel OKB İçin Kadıköy ve Online Psikoterapi
Uzman Klinik Psikolog ve Psikoterapist Ceren Tatar, İstanbul Kadıköy'de yüz yüze ve uygun durumlarda online olarak cinsel obsesyonlar, takıntılı düşünceler, utanç, suçluluk ve emin olamama döngüleri üzerine yetişkinler ve 15 yaş üzeri ergenlerle çalışmaktadır.
İlk görüşmede belirtilerin kapsamı, günlük yaşamınıza etkisi, psikiyatri değerlendirmesi gerekip gerekmediği ve psikanalitik/psikodinamik çalışma biçiminin size uygunluğu ele alınabilir. Daha doğrudan uzman arama niyeti için OKB için psikolog desteği sayfasını inceleyebilir; randevu ve iletişim bilgilerine buradan ulaşabilirsiniz.