Öfke Kontrol Bozukluğu Tedavisi
Öfke kontrol bozukluğu, kişinin öfkesini uygun şekilde ifade etmekte zorlanmasıdır. Bu durum ani öfke patlamaları, bağırma, kırıcı konuşmalar, öfke nöbetleri, fiziksel gerginlik veya kontrol kaybı hissiyle ortaya çıkabilir. En sık görülen öfke kontrol bozukluğu belirtileri arasında küçük şeylere aşırı sinirlenmek, tartışma sırasında kendini durduramamak ve sonrasında pişmanlık ya da suçluluk hissetmek bulunur.
Öfke kontrol bozukluğu tedavisinde amaç sadece öfkeyi bastırmak değildir. Öfkenin altında yer alan kırgınlık, değersizlik, anlaşılmama, engellenmişlik ve haksızlığa uğrama gibi duyguları anlamak da önemlidir.
Psikanalitik psikoterapide amaç öfkeyi yok etmek değildir. Amaç, öfkenin neden bu kadar güçlü ve yıkıcı hale geldiğini anlamaktır.
Öfke Kontrol Bozukluğu Nedir?
Öfke kontrol bozukluğu, kişinin öfke duygusunu taşıma, ifade etme ve düzenleme konusunda zorlanmasıdır.
Kişi dışarıdan çok sinirli ya da çabuk parlayan biri gibi görünebilir. Ancak içinde sadece öfke olmayabilir.
Öfkenin altında şu duygular bulunabilir:
• Kırgınlık
• Değersizlik
• Anlaşılmama
• Hayal kırıklığı
• Engellenmişlik
• Haksızlığa uğrama hissi
• Sevilmediğini ya da önemsenmediğini hissetme
Kişi bu duygularını doğrudan ifade edemediğinde, öfke onların yerine konuşabilir.
“Beni anlamıyorsun” diyemediğinde bağırabilir.
“Çok kırıldım” diyemediğinde suçlayabilir.
“Beni görmüyorsun” diyemediğinde saldırganlaşabilir.
Bu nedenle öfke kontrol bozukluğu sadece davranışsal bir sorun değildir. Çoğu zaman kişinin uzun süredir taşıdığı duygularla ilgilidir.
Öfke Kontrol Bozukluğu Belirtileri Nelerdir?
Öfke kontrol bozukluğu belirtileri kişiden kişiye değişebilir. Bazı kişiler öfkelerini hemen gösterir. Bazıları ise uzun süre içine atar ve sonra bir anda patlar. En sık görülen öfke kontrol bozukluğu belirtileri şunlardır:
• Küçük olaylara aşırı sinirlenmek
• Bir anda bağırmak ya da ses yükseltmek
• Öfke anında kendini durduramamak
• Tartışma sırasında kırıcı sözler söylemek
• Öfke geçtikten sonra yoğun pişmanlık yaşamak
• Sürekli gergin ve tahammülsüz hissetmek
• En yakın insanlara daha kolay patlamak
• O an söylediklerini ya da yaptıklarını sonradan tam hatırlamamak
• Tartışmadan sonra suçluluk, utanç ya da kendinden soğuma hissetmek
Bazı kişiler öfke anında “sanki başka biri gibi oldum” der. Çünkü kişi çoğu zaman öfkesiyle özdeşleşmek istemez. Öfkeli tarafı kendisine de yabancıdır. Ancak aynı döngü tekrarlandığında kişi hem kendinden korkmaya hem de ilişkilerinde yalnızlaşmaya başlayabilir.
Ani Öfke Patlaması Neden Olur?
Ani öfke patlaması, kişinin duygularını zamanında fark edip ifade edememesi sonucu ortaya çıkmaktadır. Biriken duygular bir anda taşabilir. Öfke patlaması çoğu zaman sebepsiz gibi görünür. Ancak genellikle öncesinde bir birikim vardır.
-
Kişi uzun süre susmuş olabilir.
-
Kırgınlığını dile getirmemiş olabilir.
-
İhtiyacını ifade etmemiş olabilir.
-
Anlaşılmadığını hissetmiş ama bunu konuşamamış olabilir.
Öfke Patlaması Sonrası Pişmanlık Neden Olur?
Öfke kontrol bozukluğu yaşayan kişiler, öfke geçtikten sonra çoğu zaman yoğun pişmanlık hisseder. Kişinin yaşadığı pişmanlık gerçek ama tek başına değişim için yeterli olmayabilir. Kişi sadece pişman olup “bir daha yapmayacağım” dediğinde, öfkenin altında kalan duygular ele alınmamış olur. Benzer bir kırılma, anlaşılmama ya da engellenme yaşandığında aynı döngü tekrar edebilir.
“Bunu söylememeliydim.”
“Yine kendimi tutamadım.”
“Sevdiğim insanı kırdım.”
“Ben neden böyle oluyorum?”
Bu yüzden öfke patlaması sonrası pişmanlık önemli bir işarettir. Kişi bu durumdan rahatsızdır ancak tek başına değiştirmekte zorlanıyordur.
Eşinizin Öfke Kontrolü Yoksa Yapmanız Gerekenler
Eşimin öfke kontrolü yok diyen birçok kişi, zamanla ilişkide sürekli tetikte yaşamaya başlamaktadır. Ne söyleyeceğini, ne zaman konuşacağını, hangi konunun tartışma çıkaracağını hesaplamak zorunda kalabilir. Bu durumda yalnızca öfkelenen kişi değil, öfkenin çevresinde yaşayan kişi de yorulur.
Kendi ihtiyacını söylemekten çekinebilir.
Tartışma çıkmasın diye susabilir.
Karşı tarafı sakinleştirmeyi kendi görevi gibi hissetmeye başlayabilir.
Zamanla ilişkide kendi sesi kaybolabilir.
Öfke kontrol bozukluğu olan bir partnerle yaşarken hem karşı tarafın öfkesinin altında ne olduğunu anlamak hem de kendi sınırlarını korumak önemlidir. Öfkenin anlaşılabilir nedenleri olabilir; ancak bu, kırıcı sözleri, hakareti, tehdidi ya da şiddeti haklı çıkarmaz.
Eğer öfke fiziksel şiddete, tehdide, ağır hakarete ya da güvenlik riski oluşturan davranışlara dönüşüyorsa, bu durum sadece öfke kontrolü sorunu olarak değerlendirilmemelidir. Böyle durumlarda kişinin kendini koruması ve profesyonel destek alması önemlidir.
Öfke Kontrol Bozukluğunun Kalıcı Tedavisi
Öfke kontrol bozukluğu, psikanalitik psikoterapi ile sadece bastırılması gereken bir belirti olarak görmeden, öfkeli kişinin iç dünyasında anlam taşıyan bir duygu olarak ele alınır. Terapide kalıcı çözüm amacın sadece öfkeyi yönetmek olmadığı gibi işinin öfkesinin altında yatan duyguları anlaması hedeflenir. Çünkü kişi çoğu zaman zaten öfkelenmek istemez. Öfkelendikten sonra pişmanlık ve suçluluk duyguları yaşar. Ancak aynı duygusal nokta tetiklendiğinde öfke yeniden ortaya çıkabilir.
Bu nedenle önemli olan sadece sinirlenmemeyi öğrenmek değildir. Kişinin neden bu kadar hızlı incindiğini, neden engellenmeye dayanamadığını, neden anlaşılmadığında patladığını ve neden başka ifade yolları bulmakta zorlandığını terapide anlamaktır.
Bazı durumlarda psikiyatrik değerlendirme ve ilaç desteği gerekebilir. Ancak öfkenin duygusal ve ilişkisel nedenlerini anlamak için psikoterapi önemlidir.
Psikanalitik Psikoterapide Öfke Nasıl Tedavi Edilir?
Psikanalitik psikoterapide terapist öfke kontrol bozukluğu olan kişinin seanslarına getirdiği yaşadıkları ve hissettiklerini dinlerken kişininde kendine bazı yanıtlar vermesini ve öfkesinin temelindeki duyguları keşfetmesi konusunda yardımcı olur.
“Öfkeden hemen önce ne hissediyorum?”
“Kendimi değersiz, engellenmiş ya da anlaşılmamış mı hissediyorum?”
“Öfkem bana neyi söylemeye çalışıyor?”
“Ben aslında neyi doğrudan söyleyemiyorum?”
Terapi sürecinde amaç öfkeyi yok etmek değildir. Amaç, kişinin öfkesini daha erken fark etmesi, altında yatan duygularla temas kurması ve kendini daha sağlıklı yollarla ifade edebilmesidir.
Öfke Kontrolü Olmayan Birisine Nasıl Davranılmalı?
Öfke kontrol bozukluğu olan birine yaklaşırken amaç öfkeyi onaylamak değildir. Amaç, sınırları koruyarak iletişimin zarar görmesini önlemektir. Öfke anında uzun açıklamalar yapmak, karşı tarafı ikna etmeye çalışmak ya da aynı sertlikte tepki vermek tartışmayı büyütebilir. Daha kısa ve net cümleler işe yarayabilir:
“Bu şekilde konuşulduğunda seni duymakta zorlanıyorum.”
“Bu konuşmaya devam etmek istiyorum ama bağırıldığında devam edemem.”
“Şu an ikimiz de yükseldik, biraz sakinleşip sonra konuşalım.”
“Öfkeni anlıyorum ama kırıcı konuşulmasını kabul edemem.”
Bu cümlelerde amaç karşı tarafı susturmak değil, ilişkinin yıkıcı bir yere gitmesini engellemektir.
Kadıköy'de ve Online Öfke Kontrol Bozukluğu Terapisi Desteği
Öfke patlamaları sıklaşıyor ve tartışmalar yıkıcı hale geliyorsa bu döngüyü tek başınıza durdurmak mümkün değilidir. Uzman Klinik Psikolog & Psikoterapist Ceren Tatar'ın öfke kontrol bozukluğu alanında 13 yılı aşkın terapi tecrübesiyle Kadıköy Bağdat Caddesi'nde online veya yüzyüze psikoterapi desteği almak isterseniz randevu için ofisimizi arayarak öfke probleminiz üzerine sürece bilimsel, etik ve yetkin değerlerle profesyonel destek alabilirsiniz.