Duygusal Yeme Bozukluğu Tedavisi
Duygusal yeme, kişinin yalnızca bedensel açlık nedeniyle değil; stres, kaygı, öfke, yalnızlık, boşluk, suçluluk, yorgunluk ya da değersizlik gibi duygularla baş etmek için yemeğe yönelmesiyle görülebilir. Kişi “aç değilim ama yiyorum”, “stresliyken kendimi durduramıyorum”, “yemekten sonra suçluluk duyuyorum” ya da “yemek beni kısa süreli rahatlatıyor” diyebilir.
Duygusal yeme her zaman başlı başına bir yeme bozukluğu anlamına gelmez. Ancak sık tekrarlıyor, kontrol kaybı hissi yaratıyor veya kişinin ruh halini, beden algısını, ilişkilerini ve günlük yaşamını etkiliyorsa psikolojik olarak değerlendirilmesi gereken bir döngüye dönüşebilir.
Uzman Klinik Psikolog ve Psikoterapist Ceren Tatar, İstanbul Kadıköy'de yüz yüze ve uygun durumlarda online olarak yetişkinlerle duygusal yeme, yeme davranışı, beden algısı, kaygı, değersizlik ve ilişkisel zorlanmalar üzerine psikanalitik/psikodinamik yönelimli psikoterapi çalışmaları yürütmektedir. Eğitim ve çalışma yaklaşımı için biyografi sayfasını inceleyebilirsiniz.
Kısa Cevap: Duygusal Yeme Nedir?
Duygusal yeme, fiziksel açlıktan çok zorlayıcı bir duyguyu yatıştırmak, bastırmak veya bir süreliğine düşünmemek amacıyla yemek yemektir. Yemek bu sırada yalnızca beslenme aracı olmaktan çıkar; teselli, oyalanma, ödüllendirme ya da kendini sakinleştirme işlevi görebilir.
Bazen kişi gün boyunca kendini çok sıkı kontrol eder ve akşam yalnız kaldığında yeme isteği artar. Bazen de bir tartışma, yoğun iş günü, hayal kırıklığı veya kendini yetersiz hissettiği bir an yeme davranışını tetikler. Bu durum basitçe “irade eksikliği” olarak açıklanamaz; yemeğin o anda kişi için hangi ruhsal işlevi gördüğünü anlamak gerekir.
Duygusal Yeme Belirtileri Nelerdir?
Duygusal yeme herkeste aynı biçimde görülmez. Sık karşılaşılan işaretler şunlardır:
-
Fiziksel açlık olmadan yoğun yeme isteği duymak
-
Stresli, kaygılı, üzgün, öfkeli veya yalnız hissedince yemeğe yönelmek
-
Yemeğe başladıktan sonra durmakta zorlanmak
-
Yemekten sonra suçluluk, pişmanlık veya utanç hissetmek
-
Yemeği sakinleşme, oyalanma veya boşluk hissini bastırma yolu olarak kullanmak
-
Gizli yemek ya da başkalarının yanında yeme davranışını saklamaya çalışmak
-
Gün içinde katı biçimde kısıtlayıp akşam kontrol kaybı yaşamak
-
Yeme davranışı nedeniyle kendini başarısız, değersiz veya güçsüz hissetmek
Bu işaretler tek başına tanı koydurmaz. Ne sıklıkta yaşandığı, kontrol kaybı bulunup bulunmadığı, telafi davranışlarının eşlik edip etmediği ve bedensel sağlığa etkisi birlikte değerlendirilmelidir
Duygusal Yeme Neden Olur?
Duygusal yemenin herkes için geçerli tek bir nedeni yoktur. Duygu düzenleme güçlüğü, yoğun stres, katı diyet döngüleri, beden memnuniyetsizliği, yalnızlık, kendilik değeriyle ilgili zorlanmalar ve ilişkilerde ihtiyaçları ifade edememe yeme davranışıyla bağlantılı olabilir.
Bazı kişiler için yemek çocukluktan itibaren teselli, ilgi, ödül veya sakinleşmeyle ilişkilendirilmiş olabilir. Bazı kişiler ise öfke, kırgınlık, ihtiyaç veya sınırlarını doğrudan ifade etmekte zorlandığında gerilimi yemek üzerinden yatıştırmaya çalışabilir. Bu bağlantılar herkeste aynı değildir; psikoterapide kişinin kendi yaşam öyküsü içinde anlaşılır.
Kaygı duygusu daha belirginse yaygın anksiyete bozukluğu; boşluk, isteksizlik, suçluluk veya değersizlik öne çıkıyorsa depresyon sayfaları da yardımcı olabilir.
Duygusal Yeme Tedavisi Nasıl Ele Alınır?
Duygusal yeme tedavisi yalnızca “kendini tutmak” veya daha katı bir beslenme disiplini kurmak üzerinden düşünülmemelidir. Psikoterapide yeme isteğinin hangi durumlarda arttığı, hangi duygularla bağlantılı olduğu, yeme sonrasında neler yaşandığı ve kişinin bedeniyle nasıl bir ilişki kurduğu birlikte ele alınır.
Psikoterapi sürecinde şu alanlar çalışılabilir:
-
Yeme isteğini tetikleyen duygular ve ilişkisel durumlar
-
Yeme sonrası suçluluk ve kendini eleştirme döngüsü
-
Beden algısı, değersizlik ve yetersizlik duyguları
-
Kontrol etme ile kontrolü kaybetme arasındaki tekrar
-
Stres, kaygı, öfke ve yalnızlıkla baş etme biçimleri
-
İlişkilerde ihtiyaç söyleme, sınır koyma ve hayır diyebilme
-
Gerektiğinde psikiyatri, hekim veya beslenme uzmanıyla birlikte çalışma ihtiyacı
Bu sayfa kilo verme programı veya diyet listesi sunmaz. Psikoterapi, yeme davranışının ruhsal ve ilişkisel boyutlarıyla çalışır; beslenme düzeni ve bedensel riskler için ilgili sağlık uzmanlarının değerlendirmesi gerekebilir.
Yemek Neden Kısa Süreli Rahatlatır?
Yemek, zorlayıcı bir duygunun şiddetini kısa süreliğine azaltabilir. Kişi o anda düşünmekten uzaklaşabilir, bedensel bir haz yaşayabilir veya iç sıkıntısının bir süre yatıştığını hissedebilir. Ancak bu rahatlama kalıcı olmadığında ardından pişmanlık, şişkinlik, suçluluk veya “yine başaramadım” düşüncesi gelebilir. Duygusal yeme döngüsü çoğu zaman şöyle ilerler:
-
Zorlayıcı duygu veya ilişki yaşantısı yükselir.
-
Yemek kısa süreli rahatlama sağlar.
-
Suçluluk ve kendini eleştirme başlar.
-
Kişi yeniden duygusal olarak zorlanır.
-
Yeme isteği tekrar güçlenir.
Psikoterapinin amacı yalnızca davranışı durdurmaya çalışmak değil; bu döngünün ne zaman ve hangi duygusal ihtiyaçla başladığını birlikte anlaşılır hale getirmektir.
Yeme Bozukluğu İçin Destek Alabileceğiniz Sorunlar
Anoreksiya nervoza, yemek yemeyi kısıtlama, kilo alma korkusu, beden algısında zorlanma ve kontrol ihtiyacıyla ilişkili ciddi bir yeme bozukluğudur. Bedensel riskler taşıyabildiği için psikoterapi süreci gerektiğinde tıbbi değerlendirme ile birlikte düşünülmelidir.
Duygusal yeme, stres, kaygı, yalnızlık, boşluk, öfke ya da suçluluk gibi duygularla baş etmek için yemeğe yönelme şeklinde görülebilir. Sık tekrarladığında yeme atakları, kontrol kaybı hissi, suçluluk döngüsü ve beden algısıyla ilgili zorlanmalar psikoterapi sürecinde ele alınabilir.
Tıkınırcasına yeme bozukluğu, kısa sürede fazla miktarda yemek yeme, kontrol kaybı hissi ve sonrasında suçluluk ya da utanç duygusuyla görülebilir. Duygusal yemeyle benzerlik gösterebilir; ancak daha belirgin yeme atakları ve durmakta zorlanma hissiyle ayrışır.
Bulimia nervoza, yeme atakları ve sonrasında kusma, aşırı egzersiz, uzun süre aç kalma ya da telafi davranışlarıyla ilişkili olabilen ciddi bir yeme bozukluğudur. Suçluluk, beden algısı, kilo alma korkusu ve kontrol kaybı hissi psikoterapi sürecinde birlikte ele alınabilir.
Duygusal Yeme İle İlgili Yazılar
Ne Zaman Psikolojik veya Tıbbi Destek Alınmalı?
Yeme atakları sıklaşıyor, durmak güçleşiyor, gizli yeme artıyor, yeme sonrası yoğun suçluluk yaşanıyor veya yeme davranışı kişinin ilişkilerini ve günlük yaşamını etkiliyorsa psikolojik destek düşünülebilir.
Kusma, laksatif kullanımı, uzun süreli açlık, hızlı kilo değişimi, bayılma, çarpıntı, ciddi halsizlik veya başka belirgin bedensel belirtiler varsa psikoterapiyle sınırlı kalmadan hekim değerlendirmesi alınmalıdır. Kendine zarar verme ya da yaşamına son verme düşüncesi bulunuyorsa randevu beklenmemeli; Türkiye'de 112 Acil aranmalı veya en yakın hastanenin acil servisine başvurulmalıdır.
Kadıköy ve Online Duygusal Yeme Psikoterapisi
Yüz yüze görüşmeler İstanbul Kadıköy'de, Bağdat Caddesi'ne yakın ofiste yürütülmektedir. Şehir dışında veya yurt dışında yaşayan ve mahrem bir görüşme alanı sağlayabilen kişiler için online psikoterapinin uygunluğu değerlendirilebilir. Online görüşmenin koşulları için online psikoterapi sayfasını inceleyebilirsiniz.
Duygusal yeme için psikoterapiye başvurmak kişinin iradesiz olduğu anlamına gelmez. Çoğu zaman yemek üzerinden taşınan duygusal yükü, tekrar eden ilişki örüntülerini ve kişinin kendini yatıştırma yollarını güvenli bir çerçevede anlamaya başlamak anlamına gelir.
Görüşme oluşturmak için randevu ve iletişim sayfasından ulaşabilirsiniz.