Dini Obsesyon Tedavisi: Belirtileri, Günah Korkusu

Dini Obsesyon Günah mı?

Dini obsesyon yaşayan kişilerin en çok sorduğu sorulardan biri şudur:

​

“Bu düşünceler aklıma geldiği için günaha mı giriyorum?”

​

Dini obsesyonlarda görülen düşünceler genellikle kişinin bilinçli niyeti, arzusu ya da tercihi değildir. Tam tersine kişinin tüm inanç ve değerlerine aykırı olduğu için gelmesi rahatsız edicidir. Dini takıntılarından uzaklaşmaya çalışır ve çoğu zaman bu düşünceleri zihninden kovmaya çalıştıkça daha çok sıkışır.

​

Dini obsesyonu olan kişi çoğu zaman kötülük yapmak isteyen biri gibi değil; kötü, günahkâr, inançsız ya da affedilmez biri olmaktan yoğun şekilde korkan biri gibi acı çeker.

​

Bu nedenle dini obsesyonu anlamaya çalışırken, düşüncenin içeriği kadar kişinin bu düşünce karşısındaki tutumuna da bakmak gerekir. Kişi bu düşünceden zevk mi alıyor, yoksa bu düşünce onu dehşete mi düşürüyor? Onu onaylıyor mu, yoksa ondan kurtulmaya mı çalışıyor? Dini obsesyonda genellikle kişi düşünceyi istemez; fakat istemediği halde zihnine geldiği için kendisinden şüphe etmeye başlar.

Dini Takıntılar Dinden Çıkarır mı?

Dini obsesyon yaşayan birçok kişi için en korkutucu soru şudur:

​

“Ya dinden çıktıysam?”

​

Bu korku o kadar yoğun olabilir ki kişi gün içinde tekrar tekrar imanını kontrol eder, içinden kelime-i şehadet getirir, tövbe eder, dini kaynakları araştırır, hocalara sorar ya da kendisini dinlemeye başlar.

Fakat dini obsesyonda temel sorun çoğu zaman inancın yokluğu değil, kesinlik arayışıdır. Kişi “inanıyor muyum?” sorusuna bir kez cevap bulduğunda rahatlayabilir; fakat kısa süre sonra zihni yeni bir şüphe üretir:

“Peki ya biraz önce gerçekten inanarak mı söyledim?”
“Ya içimden tam gelmediyse?”
“Ya Allah benim niyetimi farklı biliyorsa?”
“Ya kendimi kandırıyorsam?”

​

Bu nedenle dini obsesyon yaşayan kişinin ihtiyacı yalnızca tekrar tekrar rahatlatılmak değildir. Çünkü her rahatlama bir süre sonra yeniden şüpheye dönüşebilir. Asıl çalışılması gereken şey, kişinin zihninde sürekli kesinlik arayan, kendisini kontrol eden ve en ufak şüphede paniğe kapılan bu döngüdür.

Allah’a Küfür Düşüncesi Dini Obsesyon Olabilir mi?

Allah’a, Peygamber’e, kutsal değerlere ya da dini sembollere yönelik istemsiz küfür düşünceleri dini obsesyonlarda görülebilir. Bu düşünceler çoğu zaman kişinin isteğiyle gelmez; kişi tam tersine bu düşüncelerden yoğun utanç, korku ve suçluluk duyar.

​

Dini obsesyon yaşayan kişi için en sarsıcı deneyimlerden biri, kendisi için kutsal olan bir şeye karşı zihninden kötü bir kelime, görüntü ya da düşünce geçmesidir. Kişi bu düşünceyi “benim içimden geçtiyse demek ki ben böyleyim” diye yorumlayabilir.

​

Oysa obsesif düşünceler çoğu zaman kişinin en değer verdiği, en hassas olduğu ve kaybetmekten en çok korktuğu alanları hedef alır. İnancı, ahlakı ve vicdanı kişi için ne kadar önemliyse, zihnin o alan üzerinden şüphe üretmesi de o kadar sarsıcı olabilir.

​

Bu noktada önemli olan, düşüncenin içeriğini tekrar tekrar analiz etmek değil; kişinin bu düşünceyle nasıl bir korku, suçluluk ve kontrol ilişkisi kurduğunu anlamaktır.

​Namazda ve Abdestte Gelen Kötü Düşünceler Ne Anlama Gelir?

Namazda, abdestte, dua ederken ya da dini bir ortamdayken kötü, cinsel, küfürlü ya da günah içerikli düşüncelerin gelmesi dini obsesyon yaşayan kişilerde yoğun kaygı yaratabilir. Kişi bu düşünceler nedeniyle ibadetinin bozulduğunu, kabul olmadığını ya da saygısızlık yaptığını düşünebilir.

Bu durumda kişi namazı yeniden kılabilir, abdesti tekrar alabilir, duasını baştan edebilir, tövbe edebilir ya da zihninden geçen şeyi yok etmeye çalışabilir. Ancak bu tekrarlar kısa süreli rahatlama sağlasa bile zamanla obsesif döngüyü güçlendirebilir.

Çünkü zihin şunu öğrenir: “Bu düşünce gelirse mutlaka bir şey yapmalıyım.” Böylece düşünce sıradan bir zihinsel olay olmaktan çıkar ve kişinin sürekli kontrol etmesi gereken bir tehlike gibi yaşanır.

Dini obsesyonda amaç, kişinin ibadetini önemsizleştirmek değildir. Tam tersine, kişinin ibadetle kurduğu ilişkiyi korku, panik, kontrol ve sürekli hata arayışından ayırabilmesine yardımcı olmaktır.

Dini Vesveseler Benim Gerçek Hissim mi?

Dini obsesyonun en acı veren taraflarından biri, kişinin aklına gelen düşünceyle kendisini özdeşleştirmesidir. Kişi şöyle düşünebilir:

“Bunu düşündüysem içimde var.”
“İçimden geldiyse demek ki istiyorum.”
“İstemesem aklıma gelmezdi.”
“Bu kadar kötü bir düşünce ancak kötü birinin aklına gelir.”

​

Oysa obsesif düşünceler çoğu zaman kişinin istediği, onayladığı ya da yapmaya niyet ettiği şeyleri değil; tam tersine kişinin en çok korktuğu şeyleri konu alır. Dini obsesyonda zihne gelen küfür, günah, cinsel içerikli ya da kutsal değerlere zarar verme içerikli düşünceler kişiyi bu kadar sarsıyorsa, çoğu zaman bunun nedeni kişinin bu düşünceleri istemesi değil, onlara fazla anlam yüklemesidir.

Dini obsesyon yaşayan kişi için düşünce sanki kişinin iç dünyasının kanıtı gibi görünür. Oysa psikolojik olarak bir düşüncenin zihne gelmesi, onun kişinin gerçek niyeti olduğu anlamına gelmez. Dini obsesyon yaşayan kişilerin en büyük sorunu düşüncenin gelmesi değil, düşüncenin gelmesine istemsizce verilen anlamdır.

Dini Obsesyon Belirtileri Nelerdir?

Dini obsesyon belirtileri kişiden kişiye değişebilir. Bazı kişilerde daha çok namaz, abdest ve ibadet düzeniyle ilgili kaygılar görülürken, bazı kişilerde Allah’a, Peygamber’e, kutsal değerlere ya da dini inanca yönelik istemsiz düşünceler ön planda olabilir. Dini obsesyonda sık görülen belirtiler şunlardır:

• Allah’a, Peygamber’e ya da kutsal değerlere yönelik istemsiz küfür düşünceleri    “Bunu gerçekten istiyor muyum?”

• Namaz sırasında kötü, cinsel ya da günah içerikli düşüncelerin gelmesi    “Namazım kabul olmadı mı?”

• Abdestin bozulduğundan sürekli şüphe etmek    “İbadetim geçersiz mi?”

• Namazı tekrar tekrar kılma ihtiyacı    “Eksik, yanlış ya da saygısızca yaptım mı?”

• Sürekli tövbe etme    “Günaha girdim, affedilmem gerek.”

• İçinden geçen düşünceleri kontrol etmeye çalışma    “Aklımdan kötü bir şey geçerse sorumlu olurum.”

• Hocalara, yakınlara ya da internete tekrar tekrar sorma    “Bir türlü emin olamıyorum.”

• Dini içerikli yazılardan, ibadetlerden ya da ortamlardan kaçınma    “Kötü düşünceler yine gelirse dayanamam.”

• İmanını, niyetini ya da kalbini sürekli kontrol etme    “Gerçekten inanıyor muyum?”

• Kutsal değerlere zarar verme korkusu    “Ya kontrolümü kaybedersem?”

Dini Obsesyon Neden Olur?

Dini obsesyonun tek bir nedeni yoktur. Obsesif kompulsif belirtiler genetik yatkınlık, kaygı düzeyi, kişilik yapısı, çocukluk deneyimleri, suçluluk duyguları, katı vicdan yapılanması, belirsizliğe tahammülsüzlük ve kişinin inançla kurduğu içsel ilişkiyle birlikte şekillenebilir. Dini obsesyon yalnızca “çok dindar olmak” ya da “yanlış dini bilgiye sahip olmak” ile açıklanamaz. Bazı kişilerde dini eğitim, aile tutumları, günah ve ceza vurgusu, ayıp ve yasaklarla kurulan ilişki bu takıntıların içeriğini etkileyebilir. Ancak dini obsesyonu sadece dini bilgi eksikliğine indirgemek çoğu zaman yetersiz kalır.

​

Psikolojik açıdan bakıldığında dini obsesyon, kişinin zihninde şu alanların birbirine düğümlenmesiyle oluşabilir:

​

• Suçluluk duygusu

• Cezalandırılma korkusu

• Hata yapmaya tahammülsüzlük

• Kusursuz ibadet etme çabası

• İçinden geçenleri sürekli kontrol etme ihtiyacı

• Kötü biri olma korkusu

• Allah tarafından reddedilme ya da affedilmeme korkusu

• Niyetinden emin olamama

• Belirsizliğe dayanmakta zorlanma

​

Dini obsesyonda kişi çoğu zaman yalnızca “kötü bir düşünce” ile değil, o düşüncenin kendisi hakkında söylediğini sandığı şeyle mücadele eder.

Vesvese ile Dini Obsesyon Arasındaki Fark Nedir?

Vesvese ve dini obsesyon bazen birbirine karışabilir. Kişi başlangıçta yaşadığı şeyi “vesvese” olarak adlandırabilir. Bu oldukça anlaşılırdır. Çünkü dini obsesyonlarda da zihne istenmeyen düşünceler, şüpheler ve rahatsız edici içerikler gelebilir.

​

Ancak dini obsesyonda genellikle düşünceler tekrar eder, kişide yoğun kaygı yaratır ve kişi rahatlamak için belirli davranışlara yönelir. Bu davranışlar tövbe etme, namazı tekrar etme, abdesti tekrar alma, içinden geçenleri kontrol etme, dini kaynakları araştırma, hocalara sorma ya da yakınlarından güvence alma şeklinde olabilir.

Vesvese olarak görülen bir düşünce zamanla kişinin gününün büyük bölümünü kaplıyor, ibadetlerini korku içinde yapmasına neden oluyor, ilişkilerini ve iç huzurunu bozuyor ya da sürekli kontrol etme ihtiyacı doğuruyorsa, burada psikolojik bir döngünün de devreye girmiş olabileceği düşünülmelidir.

Bu ayrım kişinin inancını küçümsemek için değil; yaşadığı sıkışmanın yalnızca dini bilgiyle değil, psikolojik bir kaygı döngüsüyle de ilişkili olabileceğini anlamak için önemlidir.

Sürekli Tövbe Etme

Dini obsesyon yaşayan kişi, aklına gelen düşünceler nedeniyle sık sık tövbe etme ihtiyacı duyabilir. Tövbe etmek kısa süreli rahatlama sağlayabilir; fakat kişi tövbe ettikten sonra bile “acaba gerçekten içten mi tövbe ettim?” diye yeniden şüpheye düşebilir. Bu durumda tövbe, ruhsal bir yönelişten çok kaygıyı azaltmak için yapılan zorunlu bir davranışa dönüşebilir.