top of page

Alkol Bağımlılığı Nedir? Belirtileri ve Tedavisi Nasıl Ele Alınır?

Alkol bağımlılığı, kişinin alkol kullanımını azaltmak ya da bırakmak istemesine rağmen bunu sürdürmekte zorlanması, alkol kullanımının ilişkilerini, beden sağlığını, işlevselliğini ya da ruh halini etkilemesi ve buna rağmen kullanım döngüsünün devam etmesiyle ortaya çıkabilir. Klinik dilde bu durum çoğu zaman alkol kullanım bozukluğu başlığı altında değerlendirilir.

​

Her alkol kullanan kişi bağımlı değildir. Ancak alkol kullanımı giderek sıklaşıyor, kontrol edilmesi zorlaşıyor, kişinin yaşam alanlarını daraltıyor, yakın ilişkilerde güven sorunlarına yol açıyor ya da kişi alkol almadığında bedensel ve ruhsal zorlanmalar yaşıyorsa bu durum profesyonel olarak değerlendirilmelidir.

​

Alkol bağımlılığı, daha geniş bağımlılık nedir, neden olur ve tedavisi nasıl ele alınır başlığı içinde değerlendirilebilen bir bağımlılık döngüsüdür. Ancak alkol bağımlılığı alışveriş, kripto ya da davranışsal bağımlılıklardan farklı olarak tıbbi riskler de taşıyabilir. Bu nedenle özellikle uzun süreli ve yoğun alkol kullanımı varsa, kişi alkolü kendi başına ve aniden bırakmaya çalışmamalı; psikiyatri ya da tıbbi değerlendirme almalıdır.

​

Bu sayfa, alkol bağımlılığının psikolojik yönleri ve psikoterapi süreci hakkında bilgilendirme amacı taşır. Tıbbi değerlendirme, detoks, ilaç tedavisi veya acil sağlık hizmetinin yerine geçmez.

Kısa Cevap: Alkol Bağımlılığı Nedir?

Alkol bağımlılığı, kişinin alkol kullanımını kontrol etmekte zorlanması, daha az içmek ya da bırakmak istemesine rağmen tekrar aynı döngüye dönmesi ve alkolün yaşamında giderek daha merkezi bir yer kaplamasıyla görülebilir.

 

Kişi çoğu zaman "bu kez az içeceğim", "sadece bugün", "haftaya bırakacağım" ya da "kontrol bende" diye düşünebilir. Fakat bir süre sonra alkol kullanımı yeniden artabilir, kişi alkol almadan rahatlayamadığını hissedebilir ya da kullanımdan sonra pişmanlık, suçluluk, utanç ve kendine öfke yaşayabilir.

​

Bu döngü yalnızca irade meselesi değildir. Alkol bazen kaygıyı yatıştırmak, öfkeyi bastırmak, yalnızlığı azaltmak, uykuya geçmek, boşluk hissini kapatmak ya da kişinin kendisinden uzaklaşmak için kullandığı bir yol haline gelebilir.

 Alkol Bağımlılığı Belirtileri Nelerdir?

Alkol bağımlılığı belirtileri kişiden kişiye değişebilir. Ancak şu işaretler dikkatle ele alınmalıdır:

​

  • Alkolü azaltmak ya da bırakmak isteyip bunu sürdürememek

  • Planlanandan daha fazla ya da daha uzun süre alkol almak

  • Alkol almak için giderek daha fazla zaman ayırmak

  • Alkol almadığında huzursuzluk, gerginlik, çarpıntı, terleme, titreme ya da yoğun istek yaşamak

  • Alkol nedeniyle iş, okul, aile, partner ilişkisi ya da sosyal yaşamın etkilenmesi

  • Alkol kullanımını saklamak, az göstermek ya da yalan söylemek

  • Alkol aldıktan sonra pişmanlık, suçluluk ya da utanç hissetmek

  • Alkolün zararlarını bilmesine rağmen kullanımı sürdürmek

  • Eski miktarın aynı etkiyi vermemesi ve daha fazla içme ihtiyacı hissetmek

  • Alkol nedeniyle tartışmalar, kırılmalar, güven sorunları veya geri çekilme yaşanması

​

Bu belirtiler tek başına kişinin kendisine tanı koyması için yeterli değildir. Ancak alkol kullanımı yaşamı belirgin biçimde etkiliyorsa psikiyatri, tıbbi değerlendirme ve psikolojik destek seçenekleri birlikte düşünülmelidir.

Alkol Bağımlılığı Testi Yerine Kendinize Sorabileceğiniz Sorular

İnternette "alkol bağımlılığı testi" araması sık yapılır. Ancak kısa bir testle tanı koymak doğru değildir. Yine de kişinin kendi alkol kullanımıyla ilişkisini fark etmesine yardımcı olabilecek bazı sorular vardır:

​

  • Alkolü azaltmak istediğim halde tekrar aynı miktara dönüyor muyum?

  • Alkol almadığımda huzursuzluk, titreme, terleme, çarpıntı ya da yoğun istek yaşıyor muyum?

  • Alkol nedeniyle ilişkilerimde, işimde, aile düzenimde ya da sağlığımda sorun oluştu mu?

  • Ne kadar içtiğimi yakınlarımdan saklıyor ya da olduğundan az mı söylüyorum?

  • Alkol aldıktan sonra pişmanlık, utanç ya da kendime öfke duyuyor muyum?

  • Alkolü kaygı, öfke, yalnızlık, boşluk hissi ya da uyku için mi kullanıyorum?

  • "Bugün içmeyeceğim" deyip yine içtiğim oluyor mu?

  • Alkol kullanımı hayatımda giderek daha merkezi bir yer mi kaplıyor?

​

Bu soruların çoğuna "evet" diyorsanız, alkol kullanımınızı tek başınıza değerlendirmeye çalışmak yerine profesyonel destek almak daha güvenli olabilir.

Alkolü Birden Bırakmak Tehlikeli Olabilir mi?

Evet, bazı kişiler için alkolü birden bırakmak tıbbi açıdan riskli olabilir. Özellikle uzun süredir, sık ve yoğun miktarda alkol kullanan kişilerde alkol kesildiğinde yoksunluk belirtileri ortaya çıkabilir. Bu belirtiler hafif olabileceği gibi bazı durumlarda ciddi ve acil tıbbi müdahale gerektirecek düzeyde olabilir.

​

Alkol yoksunluğu belirtileri arasında titreme, terleme, çarpıntı, huzursuzluk, uykusuzluk, bulantı, yoğun kaygı, tansiyon değişiklikleri, bilinç bulanıklığı, halüsinasyon, nöbet ve deliryum gibi ciddi tablolar yer alabilir.

Bu nedenle uzun süreli ve yoğun alkol kullanımı varsa kişi "bugün tamamen bırakıyorum" diyerek kendi başına ani kesme yoluna gitmemelidir. Önce psikiyatri, bağımlılık alanında çalışan hekim ya da uygun bir sağlık birimi tarafından değerlendirilmelidir.

​

Bu uyarı korkutmak için değil, güvenlik için önemlidir. Psikoterapi alkol kullanımının psikolojik ve ilişkisel yönlerini çalışabilir; ancak yoksunluk, detoks ve ilaç düzenlemesi tıbbi değerlendirme gerektirir.

Alkol Bağımlılığı Neden Olur?

Alkol bağımlılığının tek bir nedeni yoktur. Genetik yatkınlık, aile öyküsü, psikolojik zorlanmalar, travmatik yaşantılar, sosyal çevre, stres, depresif duygular, kaygı, uykusuzluk, öfke ve kişinin duygularını düzenlemekte zorlanması alkol kullanım döngüsünü etkileyebilir.

​

Bazı kişiler alkolü rahatlamak için kullanır. Bazıları sosyal ortamlarda daha rahat hissetmek için içer. Bazıları öfkesini, suçluluğunu ya da yalnızlığını bastırmak ister. Bazıları ise uyuyabilmek, düşünmemek ya da içsel boşluğu hissetmemek için alkole yönelir.

​

Bu nedenle alkol bağımlılığını yalnızca "iradesizlik" ya da "kötü alışkanlık" olarak görmek eksik olur. Kişinin alkolle kurduğu ilişkinin hangi duygusal ve ilişkisel ihtiyaçlara bağlandığını anlamak gerekir.

Kaygı belirginse yaygın anksiyete bozukluğu sayfası; çökkünlük, isteksizlik, suçluluk ve değersizlik hissi daha baskınsa depresyon sayfası da bu döngüyü anlamaya yardımcı olabilir.

Alkol Kullanımı ve Psikolojik Döngü

Alkol bağımlılığında çoğu zaman tekrar eden bir döngü oluşur. Kişi önce yoğun bir duygu yaşar: kaygı, öfke, yalnızlık, boşluk, utanç, suçluluk, stres ya da çaresizlik. Alkol kısa süreli bir rahatlama sağlayabilir. Fakat sonrasında pişmanlık, bedensel yorgunluk, ilişki sorunları, kendine kızma ya da yeniden içme isteği ortaya çıkabilir.

 

Bu döngüde alkol bazen kişinin kendi duygusuyla karşılaşmasını erteleyen bir araç haline gelir. Alkol geçici olarak rahatlatır; fakat altta kalan duygu, ilişki sorunu ya da içsel çatışma ortadan kalkmaz. Bu nedenle kişi aynı duyguyla tekrar karşılaştığında yeniden alkole yönelebilir.

 

Psikoterapi bu noktada yalnızca "içme" davranışına değil, içme davranışını başlatan duygusal ve ilişkisel zemine de bakar.

Alkol Bağımlılığı Tedavisi Nasıl Ele Alınır?

Alkol bağımlılığı tedavisi kişiden kişiye değişir. Bazı kişiler için psikoterapi önemli bir destek olabilir; bazı kişiler için psikiyatri değerlendirmesi, ilaç tedavisi, tıbbi takip, detoks, grup desteği, aile desteği ya da bağımlılık alanında çalışan birimlerle birlikte ilerlemek gerekebilir.

​

Psikolog ya da psikoterapist, kişinin alkol kullanım döngüsünün psikolojik ve ilişkisel taraflarını anlamasına yardımcı olabilir. Ancak alkol yoksunluğu, ilaç düzenlemesi, detoks süreci ve tıbbi risklerin değerlendirilmesi hekim sorumluluğundadır.

​

Bu nedenle alkol bağımlılığı sayfasında "tek başına psikoterapi yeterlidir" ya da "ilaçsız çözülür" gibi bir dil kullanmak doğru değildir. Daha etik olan, kişinin ihtiyacına göre psikoterapi, psikiyatri ve tıbbi desteğin birlikte değerlendirilebileceğini açıkça yazmaktır.

Alkol Bağımlılığında Psikoterapi Nasıl Yardımcı Olur?

Psikoterapi süreci, kişinin alkol kullanımını yalnızca davranış düzeyinde değil, alkolün ruhsal işleviyle birlikte anlamasına yardımcı olabilir. Psikoterapide şu başlıklar çalışılabilir:

​

  • Alkol alma isteğini başlatan duygusal tetikleyiciler

  • Kaygı, öfke, yalnızlık, boşluk hissi ve depresif duygular

  • Alkol sonrası suçluluk, utanç ve kendine öfke

  • Yakın ilişkilerde güven kaybı, saklama ve kırılmalar

  • Sınır koyma, hayır diyebilme ve yardım isteyebilme

  • İçmeden önceki bedensel ve ruhsal işaretleri fark etmek

  • Alkol yerine daha güvenli duygu düzenleme yolları geliştirmek

  • Tekrar eden bırakma, başlama ve pişmanlık döngülerini anlamak

​

Psikoterapi hızlı sonuç garantisi vermez. Ama kişi alkolle kurduğu ilişkiyi, içme isteğinin hangi duygularla bağlantılı olduğunu ve bu döngünün yaşamında neyi temsil ettiğini daha iyi anlamaya başladıkça değişim için daha güvenli bir zemin oluşabilir.

Psikanalitik Psikoterapide Alkol Kullanımı Nasıl Ele Alınır?

Psikanalitik psikoterapi, alkol kullanımını yalnızca bırakılması gereken bir davranış olarak görmez. Kişinin alkole hangi duygusal ihtiyacını düzenlemek için yöneldiğini, alkolün hangi boşluğu, acıyı, öfkeyi, utancı ya da yalnızlığı kısa süreli olarak örttüğünü anlamaya çalışır. Terapide şu sorular önemli olabilir:

​

  • Kişi en çok hangi duygudan sonra alkol almak istiyor?

  • Alkol kişiye kısa süreli olarak ne sağlıyor?

  • Alkol alınmadığında hangi duygu daha görünür hale geliyor?

  • İçme davranışı ilişkilerde neyi saklıyor ya da neyi ifade ediyor?

  • Suçluluk ve utanç kişiyi tekrar içmeye mi itiyor?

  • Kişi kendisini yatıştırmak için başka yollar bulmakta zorlanıyor mu?

​

Amaç kişiyi suçlamak değildir. Amaç, alkol kullanım döngüsünün kişinin iç dünyasında nasıl bir işlev gördüğünü ve bu döngünün yerine daha güvenli, daha sürdürülebilir yolların nasıl kurulabileceğini birlikte anlamaktır.

Ne Zaman Psikiyatri veya Tıbbi Destek Gerekir?

Aşağıdaki durumlarda psikiyatri ya da tıbbi değerlendirme geciktirilmemelidir:

  • Uzun süredir ve yoğun miktarda alkol kullanımı varsa

  • Alkol azaltıldığında ya da kesildiğinde titreme, terleme, çarpıntı, nöbet, bilinç bulanıklığı, halüsinasyon ya da ağır huzursuzluk oluyorsa

  • Kişi alkol almadan gündelik işlevini sürdüremiyorsa

  • Alkolle birlikte madde ya da reçeteli ilaç kullanımı varsa

  • Kendine zarar verme, intihar düşüncesi ya da acil güvenlik riski varsa

  • Ağır depresyon, mani, psikoz, ciddi dürtüsellik ya da gerçeklik değerlendirme güçlüğü eşlik ediyorsa

  • Şiddet, tehdit, ciddi borç, yasal risk ya da aile güvenliği sorunu varsa

  • ​

Kendinize ya da bir başkasına zarar verme riski varsa psikoterapi randevusunu beklemeden 112 Acil, en yakın acil servis ya da ilgili sağlık birimlerinden destek alınmalıdır.

Aileler ve Yakınlar Ne Yapabilir?

Alkol bağımlılığı yalnızca kişinin kendisini değil, yakın ilişkilerini de etkileyebilir. Aile üyeleri ve partnerler çoğu zaman kaygı, öfke, kırgınlık, çaresizlik, güvensizlik ve yorgunluk yaşayabilir. Yakınların yapabileceği bazı şeyler şunlardır:

  • Kişiyi aşağılamadan ama durumu hafife de almadan konuşmak

  • Alkol kullanımını saklamaya ya da normalleştirmeye çalışmamak

  • Kendi sınırlarını netleştirmek

  • Güvenlik riski varsa önceliği güvenliğe vermek

  • Tıbbi ve psikolojik destek alması için kişiyi teşvik etmek

  • Gerekirse kendileri de psikolojik destek almak

  • ​

Burada amaç kişiyi utandırmak değildir. Fakat sürekli kurtarma, saklama, borç kapatma, şiddeti görmezden gelme ya da sınır koyamama bazen döngünün sürmesine katkı sağlayabilir. Bu nedenle yakınların da kendi sınırlarını ve güvenliklerini önemsemesi gerekir.

İstanbul Kadıköy ve Online Alkol Bağımlılığı İçin Psikoterapi

Uzman Klinik Psikolog ve Psikoterapist Ceren Tatar, İstanbul Kadıköy'de ve online olarak yetişkinler ve 15 yaş üzeri ergenlerle psikanalitik/psikodinamik yönelimli psikoterapi çalışmaları yürütmektedir. Alkol kullanımıyla ilişkili psikolojik zorlanmalar, bağımlılık döngüleri, kaygı, depresif duygular, öfke, yalnızlık, utanç ve tekrar eden kendine zarar verici örüntüler psikoterapi sürecinde ele alınabilir.

​

Alkol kullanımında tıbbi risk, yoksunluk belirtisi ya da acil güvenlik riski varsa önce psikiyatri ve tıbbi değerlendirme alınmalıdır. Psikoterapi, kişinin alkolle kurduğu ilişkinin psikolojik ve ilişkisel yönlerini çalışmak için önemli bir destek alanı olabilir.

 

Görüşme süreci hakkında bilgi almak veya ilk görüşme planlamak için randevu ve iletişim sayfasından ulaşabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

bottom of page