Duygusal Yeme Bozukluğu Nedir

Duygusal Yeme Bozukluğu özelikle yalnızken abur cubur yeme eğiliminin yoğun hissedildiği; fiziksel açlık çekmeden ''canım çekiyor'' hissinin yoğun olduğu psikolojik bir hastalıktır. Duygusal yiyici kişi yeme davranışını durdurmak istemektedir. Ancak karşı konulamaz bir istekle kişiyi sonrasında pişmanlık hissetse de kıramadığı bir döngünün içinde hissetmektedir. Tıkınırcasına yeme bozukluğu yaşayan kişi yine de bu güçlü isteğe karşı koyamaz.

Duygusal yemenin temelinde çocukluk çağında duygularını yiyerek yönetmeyi öğrenmesidir. Duygusal yiyici bireylerin genellikle çocukluk çağında ailesi tarafından çocuğun iç dünyasında ne yaşadığı anlaşılmadan çocuğun duygularıyla yalnız başına bırakılmasıdır.

Tıkınırcasına yeme bozukluğu kişinin farkında olmadığı duygusal ihtiyaçlarının hayatındaki stres, kaygı, yalnızlık ve bastırılmış duyguların karşılanmadıkça iç dünyasında başa çıkma şeklidir. Tıkınırcasına yeme davranışı normal yeme davranışından bu nedenle fiziksel açlıktan kolayca ayırt edilebilir. Bu sorunu kalıcı çözmek isteyen bir birey, yeme davranışının altında yatan duygusal süreçlerini anlamak için terapi desteği almalıdır.

Duygusal yeme yaşayan kişiler çoğu zaman gerçekten aç olmadıklarını bilirler. Bolca karbonhidrat veya şekerli ürünlere yönelmesinin sebebide fiziki bir açlık olmamasıdır. İştahlarını kontrol altına alabilecek en sağlıklı diyetleri yapsalarda bir noktadan sonra durduramazlar.

Tıkınırcasına yeme dürtüsüne kişi özellikle yalnız ve gün içi meşguliyetinin azaldığı anlarda atak şeklinde güçlü bir yeme isteğiyle karşı karşıya kalırlar. Duygusal yeme bozukluğunda kişi yeme davranışını kontrol altına alabilmesi genellikle kısa sürmektedir. Yemek yemesini durdursa kişinin zihni hep yemek ile meşguldür.

Diyet yapma kararı verip kısa sürede bozmak duygusal yiyen kişinin tipik özelliğidir. Ancak unutmamak gerekir ki; duygusal yemeyi çözememek bir iradesizlik değildir. Sorun, kişinin duygularını tek başına taşımak zorunda kalmış olmaya devam etmesidir. Tıkınırcasına yemek zamanla bir alışkanlıktan çok duygularla baş etmenin öğrenilmiş bir yolu hâline gelir.

Duygusal Yeme Neden Olur?

Duygusal yeme çoğu zaman bugüne ait bir sorun gibi görünse de, kökeni çocukluk çağındaki yaşantılardır. Çocuklukta duygusal yeterince görülmeyen, sakinleştirilmeyen ya da çocuğun ifade edebilmesine izin verilmediği ortamda yetişmesi en önemli nedenidir. Bu kişilerin ergenlik dönemliyle birlikte durum kontrol edilemeyen yeme davranışı haline gelir. Yeme davranışı bir zayıflık değil; zihnin duyguyu sakinleştirmek için bulduğu en erken ve güvenli çözümdür.

Duygusal Açlıktan Nasıl Kurtulurum?

Duygusal açlıktan kurtulmak, yeme isteğinin hangi duygusal ihtiyaçtan kaynaklandığını Psikanalitik Psikoterapide anlayıp çalışmakla mümkündür. Çünkü duygusal açlık fiziksel değildir; stres, kaygı ve duygusal boşlukla ortaya çıkar. Kalıcı çözüm, bu tetikleyicilerin ele alınmasıyla sağlanır.

Duygusal Yeme Bozukluğu Belirtileri Nelerdir?

Duygusal açlık belirtileri açlık olmadan yeme isteği, zihnin hep yemek ile meşguliyeti ve canım çekiyor duygusunun yoğun yaşanması en sık belirtileridir. Kişi tok olduğu halde yaşadığı yeme arzusu, stresli hatta kişinin kendisini stresli hissettiğini düşünmediği anlarda yeme eğilimi, belirli yiyeceklere yönelme, özellikle bunu yalnızken veya bir meşguliyeti yokken ortaya çıkması en tipik belirtileridir. Kişinin duygusal yeme bozukluğunu yaşama nedeni ve şiddeti ne olursa olsun; sonunda yedikten sonra gelen sürekli suçluluk hissi ortak bir özelliktir. Bu belirtiler tekrar ediyorsa, yeme davranışı duygusal bir ihtiyacı veya yönetmeyi karşılıyor olabilir.

Duygusal Yeme Bozukluğu Nasıl Geçer?

Duygusal yeme bozukluğu, yeme davranışını kontrol etmeye çalışarak değil, bu davranışı tetikleyen psikolojik nedenleri Psikanalitik Psikoterapide ele alındığında geçer. Çünkü duygusal yeme açlıktan değil, stres ve bastırılmış duygulardan kaynaklanır. Kalıcı çözüm, altta yatan duygusal süreçlerin çalışılmasıyla mümkündür.

Bu noktada birçok kişinin yaşadığı hayal kırıklığı anlaşılırdır. Çünkü kişi defalarca “neden yine aynı noktadayım?” diye sorar. Yanıt genellikle şudur: Yeme davranışı ortadan kaldırılmaya çalışılmış, ama yemeğin neyin yerine geçtiği hiç ele alınmamıştır.

Duygusal Yeme Bozukluğunun Kesin Tedavisi Var mı?

Evet, duygusal yeme bozukluğunun kesin tedavisi, duygusal ve psikolojik kökenli olduğunu kabul etmek ve kalıcı iyileşme için, psikanalitik psikoterapide bu duygusal süreçlerin altındaki derin duyguların ele alınmasıyla mümkündür.

Ancak bu tedavi diyet, yasaklar, iştah kesen iğneler ya da yalnızca davranışı veya zihninizi durdurmaya yönelik yoga, meditasyon gibi yöntemlerle sağlanmaz.

Neden Diyetler Hep Bozuluyor

Duygusal yeme problemi yaşayan kişiler çoğu zaman pek çok yöntem denemiştir. Duygusal yeme davranışı çoğu zaman bir duygusal boşluğu doldurma işlevi gördüğünden beslenme stili davranışını hedef alan çözümler yetersiz kalır. Bu işlev değişmeden, davranışı ortadan kaldırmaya çalışmak kişiyi daha çaresiz hissettirebilir. Sorun irade değil; duygusal yükle tek başına kalmış olmaktır.

Duygusal Yeme ile İlgili En Sık Sorulan Sorular

Duygusal Yeme İradesiz İnsanlarda mı Görülür

Hayır. Duygusal yeme, kişinin duygularını düzenlemek için geliştirdiği psikolojik bir savunma biçimidir.

Duygusal Yeme Kendi Kendine Geçer mi?

Hayır, duygusal yeme asla kendi başına geçmeyecektir. Çünkü duygularıyla nasıl baş edeceğini başka türlü hiç öğrenememiş ve ebeveyni ile yeterli duygusal aynalanmayı yaşamamış çocukların hayatta kalma stratejisidir. Bu nedenle sorun yeme davranışında değil, onu tetikleyen duygusal süreçlerdedir.

Duygusal Yemeyi Aşmanın Kesin ve Kalıcı Çözümü Nedir?

Duygusal yemeyi aşmanın kesin ve kalıcı çözümü, yeme davranışını bastırmakta değil; yemenin geçmişten beri süren hangi duyguları bastırabilmenin yerine geçtiğini anlayabilmekte yatar. Psikanalitik psikoterapi, kişinin çocukluktan bugüne taşıdığı ve ifade edilememiş duygusal yükleri çalışarak bu döngüyü çözer. Kişi, duygularını yemek yemeden de taşıyabildiğini fark etmeye başladığında, yeme artık bir zorunluluk olmaktan çıkar. Gerçek değişim tam olarak bu noktada gerçekleşir.

Duygusal Yeme Bozukluğu üzerine master tezini yazan Uzman Klinik Psikolog & Psikoterapist Ceren Tatar'ın yeme bozuklukları hakkında diğer yazısı için tıklayınız.