Aşırı Düşünme Hastalığı (Overthinking) Nasıl Tedavi Edilir?
- Uzman Psikolog Ceren TATAR
- 1 gün önce
- 5 dakikada okunur
Güncelleme tarihi: 12 saat önce
Aşırı düşünme hastalığı yani overthinking, kişinin bir konuyu, hatayı, ilişkiyi, kararı ya da gelecekte olabilecek kötü ihtimalleri zihninde tekrar tekrar istemediği halde zihninde döndürmesi ve düşünmeyi durdurmakta zorlanmasıdır.
Overthinking yaşayan kişiler istemsiz zihnini susturamadığını, herşeyi kafasına taktığını ve düşünmekten zaman zaman uyuyamama problemleri yaşar. Aşırı düşünme hastalığı anksiyete bozukluğu, depresyon, panik atak, mükemmeliyetçilik veya geçmişte yaşanmış travmatik duygusal deneyimlerden kaynaklanabilir.
Sorun yalnızca çok düşünmek değildir. Kişiyi ne kadar yorsa da bilinçdışında düşündüğü durumun hazırlıksız yakalayabileceği duygusal deneyimlere karşı kontrol hissi vermektedir.
Aşırı Düşünme Hastalığı Nedir?
Aşırı düşünme hastalığı, kişinin zihninin aynı konu üzerinde tekrar tekrar durması ve bu düşüncelerden çıkmakta zorlanmasıdır. Overhinking yapan kişilerde sıkça; bir konuşmayı sonrasında analiz etme, bir mesajın anlamını tekrar tekrar düşünme, geçmişte yaptığı bir hatayı zihninde yeniden yaşayama, gelecekte olabilecek kötü senaryoları durmadan kurabilir.
Bu durum bazen problem çözmek gibi görünür. Ancak kişi düşündükçe rahatlamaz. Aksine daha çok kaygılanır, yorulur ve karar vermekte zorlanır. Aşırı düşünme, çözüm üretme çabası gibi görünse de bazen kişinin hissetmekte zorlandığı bir duygunun etrafında dönüp durmasıdır.
Overthinking Ne Demek?
Overthinking, Türkçede aşırı düşünme, çok düşünme, fazla düşünme ya da düşünmeyi durduramama anlamında kullanılır. Günlük dilde “overthinking yapmak”, bir olayı zihinde tekrar tekrar çevirmek ve içinden çıkamamak anlamına gelir.
Bu düşünceler bazen saatlerce, bazen günlerce sürebilir. Özellikle gece olduğunda bazı kişilerde “overthinking saati” başlar. Beden dinlenmek isterken zihin konuşmaları, ihtimalleri ve kötü senaryoları düşünmeye devam eder.
Aşırı Düşünme Belirtileri Nelerdir?
Aşırı düşünme belirtileri yalnızca zihinsel değildir. Kişinin bedeni, uykusu, ilişkileri ve karar verme süreci de etkilenebilir. En sık görülen overthinking belirtileri;
Aynı konuyu tekrar tekrar düşünmek
Geçmiş konuşmaları zihinde yeniden kurmak
Sürekli “ya olursa?” diye düşünmek
Karar verdikten sonra bile emin olamamak
Zihni susturamamak
Uykuya dalmakta zorlanmak
Küçük olayları büyütmek
Mesajları, bakışları ya da sözleri fazla analiz etmek
En kötü senaryoyu düşünmek
Rahatlayamamak ve sürekli tetikte hissetmek
Bedensel gerginlik, mide sıkışması ya da çarpıntı yaşamak
Overthinking testi arayan birçok kişi aslında şu sorunun cevabını arar: “Ben normal mi düşünüyorum, yoksa zihnim artık beni yoruyor mu?”
Eğer düşünceler günlük yaşamı, uykuyu, ilişkileri ve iç huzuru belirgin şekilde etkiliyorsa, aşırı düşünme artık sadece düşünmek olmaktan çıkmış olabilir.
Aşırı Düşünmenin Zararları Nelerdir?
Aşırı düşünmenin zararları zamanla kişinin hayatını daraltabilir. Çünkü kişi zihninde sürekli bir şeyleri çözmeye çalışırken gerçek hayata katılmakta zorlanabilir. Aşırı düşünmek uyku düzeni ve karar verme süreçlerini bozabilir. Kaygı ve panik atak belirtileri artabilir. İlişkilerde yanlış anlama ve alınganlık çoğalabilir. Kişi kendini sürekli suçlayabilir. İşe, okula ya da günlük sorumluluklara odaklanmak zorlaşabilir. Zihin yorgunluğu ve tükenmişlik hissi oluşabilir.
Kişi düşündükçe rahatlayacağını sanır. Ancak çoğu zaman düşünceler çözüm üretmek yerine yeni sorular doğurur. Bu nedenle aşırı düşünme zihinsel bir hapishane deneyimi gibidir. Kişi çıkmak ister ama aynı düşüncenin içine tekrar döner.
Neden Sürekli Düşünüyorum?
“Neden sürekli düşünüyorum?” sorusu çoğu zaman yalnızca zihinsel bir alışkanlığı değil, duygusal bir ihtiyacı da gösterir. Bazı kişiler belirsizliğe dayanmakta zorlandığı için düşünür. Hata yapmamak için her ihtimali hesaplar. Terk edilmekten, reddedilmekten ya da değersiz görülmekten korktuğu için olayları tekrar tekrar analiz eder. Geçmişte söyleyemediği veya içine attığı duyguların etrafında düşünür durur. Zihin bazen duygudan kaçmak için düşünür.
Kişi “Ne hissediyorum?” sorusuna yaklaşmak yerine şu sorulara takılabilir:
“Ne yapmalıyım?”
“Ne olacak?”
“Ne demek istedi?”
Böylece düşünmek, duyguyla temas etmemenin bir yolu haline gelebilir.
Aşırı Düşünme Problem Çözmekten Nasıl Ayrılır?
Her düşünme aşırı düşünme değildir. Sağlıklı düşünme, kişiyi bir sonuca, karara ya da eyleme götürür. Aşırı düşünme ise çoğu zaman kişiyi aynı yerde döndürür.
Problem çözmede kişi seçenekleri değerlendirir. Bir adım atar. Sonuca yaklaşır.
Aşırı düşünmede ise kişi aynı ihtimallere tekrar tekrar döner. Rahatlayamaz. Kararsız kalır.
Problem çözme netlik getirir. Aşırı düşünme ise daha fazla kaygı üretebilir. Bu ayrım önemlidir. Çünkü overthinking yaşayan kişi çoğu zaman “Ben sadece çözüm bulmaya çalışıyorum” der. Oysa zihnin yaptığı şey çözüm bulmak değil, belirsizliği tamamen ortadan kaldırmaya çalışmak olabilir. Belirsizlik tamamen yok edilemediğinde düşünce döngüsü devam eder.
Aşırı Düşünme Kaygı Bozukluğu veya OKB ile İlişkili mi?
Aşırı düşünme; kaygı bozukluğu, obsesif düşünceler, OKB, depresyon, panik atak ve yoğun stresle ilişkili olabilir. Özellikle kişi, düşüncelerini kontrol edemediğini hissediyorsa, sürekli emin olmaya çalışıyorsa, kötü bir ihtimali zihninden atamıyorsa profesyonel destek almak önemlidir.
Overthinking sendromu ifadesi günlük dilde sık kullanılsa da aşırı düşünme tek başına her zaman resmi bir tanı değildir. Ancak şu durumlarda daha dikkatli değerlendirilmelidir:
Düşünceler günün büyük bölümünü kaplıyorsa, kişi sürekli güvence arıyorsa, aynı konuyu defalarca kontrol ediyorsa, düşünceler kişinin işini, ilişkilerini ve uykusunu bozuyorsa bu noktada mesele “çok düşünmeyi bırak” demekle çözülemez. Kişinin zihninin neden bu kadar kontrol etmeye ihtiyaç duyduğu anlaşılmalıdır.
Aşırı Düşünme Nasıl Engellenir, Overthinking Nasıl Geçer?
Aşırı düşünme nasıl engellenir sorusunun tek bir cevabı yoktur. Çünkü düşünmeyi zorla durdurmaya çalışmak bazen düşünceleri daha da güçlendirebilir. Kişi “Bunu düşünmemeliyim” dedikçe zihin aynı düşünceye daha çok bağlanabilir. Aşırı düşünmeyi azaltmak için şu adımlar yardımcı olabilir:
Düşünceyi fark etmek
Aynı döngüye girdiğini görmek
Düşünceyi yazıya dökmek
Bedeni harekete geçirmek
Belirsizliğe küçük alanlar açmak
Psikanalitik Psikoterapi desteği almak
Ancak bazı kişiler bunların hepsini denediği halde yine de düşüncelerinden çıkamaz. Çünkü mesele yalnızca teknik eksikliği değildir. Zihin hâlâ bir şeyi tutmaya, kontrol etmeye ya da hissetmemeye çalışıyor olabilir. Bu nedenle overthinking çözümü yalnızca zihni susturmakta değil, zihnin neden susamadığını Psikanalitik Psikoterapi ile anlamakta olabilir.
Overthinking Tedavi Edilmezse Ne Olur?
Overthinking tedavi edilmezse ya da uzun süre devam ederse kişi zamanla zihninden yorulmaya başlayabilir. Sürekli düşünmek; uykuyu bozabilir, kaygıyı artırabilir, ilişkilerde güvensizlik yaratabilir, karar vermeyi zorlaştırabilir, kişiyi depresif, yorgun ve tükenmiş hissettirebilir. Aşırı düşünme bazen kişinin hayatla temasını da zayıflatır. Çünkü kişi yaşamak yerine sürekli analiz etmeye başlar. Örneğin:
Bir konuşmayı yaşamak yerine çözmeye çalışır.
Bir ilişkiyi hissetmek yerine kontrol eder.
Bir kararı almak yerine sonsuz ihtimaller içinde bekler.
Bu noktada düşünmek artık kişiyi korumaz. Aksine hayatın içine girmesini engellemeye başlar.
Overthinking’in İlacı Var mı? Hangi Doktora Gidilir?
Aşırı düşünme tek başına her zaman ilaçla tedavi edilen bir hastalık değildir. Ancak aşağıdaki durumlar eşlik ediyorsa öncelikle overthinking ve takıntı hastalığı konusunda uzman bir klinik psikolog ile görüşme yapmak gerekebilir:
Psikanalitik Psikoterapi süreci ile aşırı düşünmenin duygusal ve ilişkisel kaynaklarını anlamaya ve temelini çözmeye yardımcı olur. Aşırı düşünme için ilaç kararı ise psikoterapistinde gerekli görmesi halinde yalnızca psikiyatri hekimi tarafından verilmelidir.
Bu nedenle “Overthinking için hangi doktora gidilir?” sorusunun cevabı kişinin durumuna göre değişebilir. Yoğun kaygı, depresyon ya da işlev kaybı varsa psikiyatri ve psikoterapi desteği almak önemlidir.
Aşırı Düşünme (Overthinking) Hastalığının Kalıcı Tedavisi
Psikanalitik psikoterapide aşırı düşünme yalnızca zihinsel bir alışkanlık olarak görülmeden aşırı düşünce döngüsünün kişinin iç dünyasında neye karşılık geldiği anlaşılmaya çalışılır.
Kişi neden bu kadar emin olmak zorundadır?
Belirsizlik neden bu kadar dayanılmazdır?
Hata yapmak neyi temsil eder?
Birinin geç cevap vermesi neden bu kadar büyük bir kaygı yaratır?
Zihin hangi duyguyu düşünerek uzak tutmaya çalışır?
Bazen aşırı düşünmenin altında terk edilme korkusu vardır. Bazen değersizlik hissi. Bazen suçluluk. Bazen bastırılmış öfke. Bazen de kişinin kontrolü kaybederse dağılacağına dair derin bir kaygı.
Psikanalitik Psikoterapi ile aşırı düşünme hastalığı tedavisinde amaç kişiye sadece “düşünme” demek değildir. Amaç, düşünmenin hangi duygunun etrafında dönüp durduğunu anlayarak çözmektir.
Uzman Klinik Psikolog & Psikoterapist Ceren Tatar, zihin susmuyorsa, bazen bir duygu konuşacak yer bulamamıştır der.
Overthinking ve Aşırı Düşünme İçin Kadıköy’de ve Online Psikanalitik Psikoterapi Desteği
Aşırı düşünme, overthinking, zihni susturamamak ya da aynı ihtimallerin içinde tekrar tekrar dönmek uzun süredir hayatınızı etkiliyorsa, bu durumu yalnızca “fazla düşünmek” olarak görmemek önemlidir. Özellikle düşünceler uykunuzu, ilişkilerinizi, karar verme sürecinizi ya da günlük yaşamınızı zorlaştırıyorsa, bu döngünün altında yatan duygusal nedenleri anlamak için psikoterapi desteği almak faydalı olabilir.
Uzman Klinik Psikolog ve Psikoterapist Ceren Tatar, 35.000 saatin üzerinde terapi tecrübesiyle Kadıköy Bağdat Caddesi’nde yüz yüze ve online psikanalitik psikoterapi desteği sunmaktadır. Kadıköy, İstanbul Anadolu Yakası ve İstanbul’un farklı bölgelerinden yüz yüze terapi için; şehir dışında ya da yurt dışında yaşayan kişiler için ise online terapi seçeneğiyle psikoterapi süreci planlanabilir.
Psikanalitik psikoterapide amaç yalnızca düşünceleri susturmak değildir. Aşırı düşünmenin sizin hayatınızda neye karşılık geldiği, hangi ilişkilerde arttığı, hangi kaygıları kontrol etmeye çalıştığı ve hangi duyguları görünmez kıldığı birlikte anlaşılmaya çalışılır. Randevu oluşturarak yaşadığınız düşünce döngüsünü güvenli ve düzenli bir terapi alanında değerlendirmeye başlayabilirsiniz.
Yorumlar