Kendimi Değersiz Hissediyorum Ne Yapmalıyım?

Kendini değersiz hissetmek, kişinin sevilmeye, önemsenmeye, görülmeye ya da kabul edilmeye layık olmadığını düşünmesiyle ortaya çıkan yoğun bir duygusal durumdur. Bu duygu bazen açıkça "ben değersizim" düşüncesiyle gelir; bazen de daha örtük biçimde, ilişkilerde geri planda kalma, kendini sürekli yetersiz görme, sevilmeye inanmakta zorlanma ya da yalnız hissetme şeklinde yaşanır.

Kendini değersiz hissetmek her zaman gerçekten değersiz olduğunuz anlamına gelmez. Bu duygu; çocuklukta yeterince görülmemek, sürekli eleştirilmek, ilişkilerde reddedilmek, yalnızlık, depresif duygu durum ya da kişinin kendisine yönelen sert iç sesiyle ilişkili olabilir. Uzun süredir devam ediyor ve günlük yaşamı, ilişkileri, iş hayatını ve kişinin kendilik algısı açısından psikoterapide çalışılabilir.

Kişi kendini değersiz hissettiğinde içinden şu düşünceler geçebilir:

• Kimse beni gerçekten önemsemiyor.

• Sevilmek için daha iyi olmam gerekiyor.

• İnsanların hayatında öncelikli değilim.

• Ne yaparsam yapayım yeterli olmuyor.

• Hep başkaları seçiliyor, ben geride kalıyorum.

• Biri beni seviyorsa bile buna inanmakta zorlanıyorum.

• 
  

Bu duygu yalnızca kişinin kendisiyle ilgili düşüncelerini değil, başkalarıyla kurduğu ilişkileri de etkileyebilir.

Kendimi Neden Değersiz Hissediyorum?

"Neden kendimi değersiz hissediyorum?" sorusunun tek bir cevabı yoktur. Değersizlik hissi çoğu zaman geçmiş yaşantılar, ilişkisel kırılmalar, çocuklukta görülmeme, sürekli eleştirilme, terk edilme korkusu, reddedilme deneyimleri ve depresif duygu durumla bağlantılıdır.

Kimi zaman kişi bugünkü hayatında başarılı, sevilen ya da dışarıdan güçlü biri gibi görünebilir. Buna rağmen içeride "Ben gerçekten olduğum halimle sevilmeye değer miyim?" sorusu çalışmaya devam edebilir. Bu nedenle değersizlik hissi yalnızca özgüven eksikliği olarak görülmemelidir; kişinin kendilik algısı, ilişkisel deneyimleri ve iç dünyasında taşıdığı eski duygularla bağlantılı olabilir.

Çocuklukta Yeterince Görülmemek

Çocuklukta duyguları fark edilmeyen, ihtiyaçları küçümsenen ya da sürekli eleştirilen kişiler, yetişkinlikte kendilerini değersiz hissetmeye daha yatkın olabilir. Bir çocuk için değerli hissetmek yalnızca övülmekle ilgili değildir. Duygularının ciddiye alınması, varlığının fark edilmesi ve ihtiyaç duyduğunda yanında birinin olması da özdeğer duygusunun temelini oluşturur. Bu eksik kaldığında kişi yetişkinlikte şuna benzer bir inanç taşıyabilir:

"Ben ancak işe yararsam, başarılı olursam ya da başkalarını memnun edersem değerliyim."

Sürekli Eleştirilmek ve Yetersiz Hissettirilmek

Sık eleştirilen, kıyaslanan ya da yaptığı şeyler yeterli bulunmayan kişiler, zamanla eleştiriyi içselleştirebilir. Bu durumda kişi dışarıdan kimse eleştirmese bile kendi içinde onu küçümseyen bir ses taşır:

• Yeterince iyi değilsin.

• Daha fazlasını yapmalıydın.

• Sen zaten sevilmeye layık değilsin.

• 
  

Kendini değersiz hissetmek bazen kişinin kendi sesi değil, geçmişten içinde kalmış eleştirel seslerin devamıdır. Bu nedenle kendini yetersiz hissetmek ve değersizlik hissi birbirine yakın yaşanabilir; ancak aynı şey değildir. Yetersizlik daha çok "yapabilir miyim?" sorusuyla, değersizlik ise "olduğum halimle sevilebilir miyim?" sorusuyla ilişkilidir.

Terk Edilme ve Reddedilme Deneyimleri

Ayrılıklar, aldatılma, dışlanma, duygusal ihmal ya da reddedilme deneyimleri, değersizlik hissini güçlendirebilir. Kişi bir ilişkide terk edildiğinde yalnızca “bu ilişki bitti” diye düşünmeyebilir. Daha derinde bunu şöyle yaşayabilir:

“Demek ki ben yeterince değerli değilim.”

Bu nedenle değersizlik hissi bazen bir olaydan çok, o olayın kişinin iç dünyasında yarattığı anlamla ilgilidir.

Kendimi Yalnız ve Değersiz Hissediyorum

"Kendimi yalnız ve değersiz hissediyorum" düşüncesi çoğu zaman birlikte görülür. Çünkü kişi kendini değersiz hissettiğinde başkalarına yaklaşmakta da zorlanabilir. Yaklaşsa bile gerçekten görülmediğini, anlaşılmadığını ya da önemsenmediğini hissedebilir.

Bu durumda yalnızlık yalnızca fiziksel olarak tek başına kalmak değildir. Kişi kalabalık içinde de yalnız hissedebilir. Yanında insanlar olsa bile içinden şu duygu geçebilir:

• “Kimse beni gerçekten bilmiyor.”

• “Kimse benim ne kadar zorlandığımı görmüyor.”

• “Ben anlatmasam kimse fark etmeyecek.”

  
  

Bu tür yalnızlık, değersizlik hissini daha da derinleştirebilir. Çünkü kişi hem sevilmeye ihtiyaç duyar hem de sevilmeye layık olduğuna inanmakta zorlanır.

Evlilikte Kendini Değersiz Hissetmek

Evlilikte kendini değersiz hissetmek, kişinin eşi tarafından görülmediğini, önemsenmediğini, dinlenmediğini ya da duygusal olarak ihmal edildiğini hissetmesiyle ortaya çıkabilir. Evlilikte değersizlik hissi şu durumlarda daha belirginleşebilir:

• Duyguların küçümsenmesi

• Sürekli eleştirilmek

• Emeklerin fark edilmemesi

• İhtiyaçların konuşulamaması

• Aldatılma ya da güven kaybı

• “Ben bu ilişkide tek başıma çabalıyorum” hissi

  
  

Kişi evlilik içinde değersiz hissettiğinde sadece ilişkiye değil, kendisine dair algısı da sarsılabilir. “Eşim beni önemsemiyor” duygusu zamanla “ben önemsenmeye değer değilim” düşüncesine dönüşebilir.

Kendini Değersiz Hissetmek Depresyon Belirtisi mi?

Kendini değersiz hissetmek depresyon belirtileri arasında görülebilir; ancak tek başına depresyon tanısı koydurmaz. Değersizlik hissine uzun süren mutsuzluk, umutsuzluk, enerji düşüklüğü, hayattan zevk alamama, sürekli ağlama hissi, sosyal geri çekilme ya da yataktan çıkmakta zorlanma eşlik ediyorsa bir uzman değerlendirmesi almak önemlidir.

Depresyonda kişi yalnızca üzgün hissetmez; bazen kendisini değersiz, suçlu, boşlukta, yetersiz ya da hiçbir şeyin değişmeyeceğine inanmış halde bulabilir. Bu nedenle değersizlik hissi uzun süredir devam ediyorsa, "ben neden böyleyim?" diye kendini suçlamak yerine bu duygunun hangi yaşantılarla ve hangi ruhsal zorlanmalarla ilişkili olduğunu anlamaya çalışmak daha sağlıklı olabilir.

Kendinize zarar verme düşünceleri, yaşamak istememe düşüncesi ya da acil risk hissi varsa beklemeden bulunduğunuz yerdeki acil sağlık hattına, en yakın acil servise ya da güvendiğiniz bir kişiye başvurmanız gerekir.

Kendimi Yalnız ve Değersiz Hissediyorum

"Kendimi yalnız ve değersiz hissediyorum" düşüncesi çoğu zaman birlikte görülür. Çünkü kişi kendini değersiz hissettiğinde başkalarına yaklaşmakta da zorlanabilir. Yaklaşsa bile gerçekten görülmediğini, anlaşılmadığını ya da önemsenmediğini hissedebilir. Bu durumda yalnızlık yalnızca fiziksel olarak tek başına kalmak değildir. Kişi kalabalık içinde de yalnız hissedebilir. Yanında insanlar olsa bile içinden şu duygu geçebilir:

• Kimse beni gerçekten bilmiyor.

• Kimse benim ne kadar zorlandığımı görmüyor.

• Ben anlatmasam kimse fark etmeyecek.

• 
  

Bu tür yalnızlık, değersizlik hissini daha da derinleştirebilir. Çünkü kişi hem sevilmeye ihtiyaç duyar hem de sevilmeye layık olduğuna inanmakta zorlanır. Bazen buna boşluk hissi de eşlik edebilir.

Psikolojide Kendini Değersiz Hissetmek Ne Anlama Gelir?

Psikolojide kendini değersiz hissetmek; düşük benlik algısı, özsaygı problemleri, depresif duygu durum, kaygı, ilişki sorunları ve geçmiş travmatik deneyimlerle bağlantılı olabilir. Ancak psikanalitik psikoterapi açısından değersizlik hissi yalnızca "özgüven eksikliği" değildir. Çoğu zaman kişinin kendilik duygusuyla, erken ilişkileriyle ve sevilebilir olup olmadığına dair içsel inançlarıyla ilgilidir.

Kişi sevilse bile buna inanmakta zorlanabilir. Önemsendiğinde şüphe duyabilir. Bir hata yaptığında yalnızca hata yapmış gibi değil, tümüyle değersizleşmiş gibi hissedebilir. Bu nedenle değersizlik hissi bazen bugünkü olaylardan çok, o olayların kişinin içinde hangi eski duyguyu uyandırdığıyla ilgilidir.

Kendimi Değersiz Hissediyorum, Ne Yapmalıyım?

Kendinizi değersiz hissediyorsanız ilk adım bu duyguyu bastırmaya çalışmak değil, ne zaman ve hangi ilişkilerde ortaya çıktığını fark etmektir. Çünkü değersizlik hissi çoğu zaman belirli durumlarda güçlenir.

Şu sorular yardımcı olabilir:

• Kendimi en çok kimin yanında değersiz hissediyorum?

• Bu duygu hangi olaylardan sonra artıyor?

• Eleştirildiğimde mi, görmezden gelindiğimde mi, terk edilme ihtimali olduğunda mı ortaya çıkıyor?

• Bu duygu bana geçmişteki hangi hissi hatırlatıyor?

• Değerli hissetmek için sürekli bir şey kanıtlamaya mı çalışıyorum?

• Biri beni sevdiğinde buna inanabiliyor muyum?

Bu soruları düşünmek yararlı olabilir; ancak değersizlik hissi uzun süredir devam ediyorsa, yalnızca kendine olumlu telkinlerde bulunmak yeterli olmayabilir. Çünkü bu duygu çoğu zaman mantıkla kolayca ikna edilemeyen, daha eski ve daha derin bir yerden gelir.

Değersizlik Hissi Psikoterapide Nasıl Çalışılır?

Psikanalitik psikoterapide amaç kişiye yalnızca "kendine güven" ya da "kendini sev" demek değildir. Değersizlik duygusunun hangi ilişkisel deneyimlerden, iç seslerden, çocukluk yaşantılarından, terk edilme korkularından, suçluluk ve utanç duygularından beslendiği birlikte anlaşılmaya çalışılır. Psikoterapi sürecinde kişi zamanla şunları fark etmeye başlayabilir:

• Her reddedilme onun değersiz olduğu anlamına gelmez.

• Her eleştiri benliğinin tamamını hedef almaz.

• Sevilmek için sürekli mükemmel olması gerekmez.

• İhtiyaç duymak zayıflık değildir.

• Değerli olmak sürekli kanıtlanması gereken bir şey değildir.

• 
  

Değersizlik hissi çoğu zaman kişinin kendini nasıl gördüğüyle değil, geçmişte nasıl görülmediğiyle ilgilidir. Bu fark edilmeye başladığında kişi kendisiyle daha başka, daha yumuşak ve daha gerçekçi bir ilişki kurmaya başlayabilir.

Değersizlik Duygusu İçin Kadıköy'de ve Online Psikanalitik Psikoterapi Desteği

"Kendimi değersiz hissediyorum", "kimse beni gerçekten önemsemiyor", "yalnız ve değersiz hissediyorum" gibi düşünceler uzun süredir devam ediyorsa, bunu yalnızca özgüven eksikliği ya da geçici bir mutsuzluk gibi görmek yeterli olmayabilir. Özellikle değersizlik duygusu ilişkilerinizi, kararlarınızı, kendinize bakışınızı, sınır koyma biçiminizi ya da hayattan aldığınız doyumu etkiliyorsa, altında yatan duygusal nedenleri anlamak için psikoterapi desteği almak önemli olabilir.

Uzman Klinik Psikolog ve Psikoterapist Ceren Tatar, Kadıköy Bağdat Caddesi'nde yüz yüze ve online psikanalitik psikoterapi desteği sunmaktadır. Kadıköy, İstanbul Anadolu Yakası ve İstanbul'un farklı bölgelerinden yüz yüze terapi için; şehir dışında ya da yurt dışında yaşayan kişiler için ise online terapi seçeneğiyle psikoterapi süreci planlanabilir.

Değersizlik hissinin çocukluk deneyimleri, duygusal ihmal, terk edilme korkusu, sevilmeme hissi, yalnızlık, suçluluk, utanç, ilişkilerde görülmeme ya da kişinin kendi ihtiyaçlarını sürekli geri plana atmasıyla nasıl bağlantılı olduğu psikoterapi sürecinde birlikte anlaşılabilir.

Psikoterapi süreci hakkında bilgi almak için randevu ve iletişim sayfasından başvuru oluşturabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Kendimi neden değersiz hissediyorum?

Kendinizi değersiz hissetmeniz çocuklukta yeterince görülmemek, sürekli eleştirilmek, reddedilme deneyimleri, ilişkisel kırılmalar, yalnızlık, depresif duygu durum ya da kendinize yönelen sert iç sesle bağlantılı olabilir. Bu duygu tek bir nedene indirgenemez; çoğu zaman kişinin geçmiş ilişkileri ve bugünkü yaşamındaki tetikleyiciler birlikte değerlendirilmelidir.

Kendini değersiz hissetmek depresyon belirtisi mi?

Kendini değersiz hissetmek depresyon belirtilerinden biri olabilir; ancak tek başına depresyon tanısı koydurmaz. Bu duyguya uzun süren mutsuzluk, umutsuzluk, enerji düşüklüğü, hayattan zevk alamama, uyku veya iştah değişiklikleri, sürekli ağlama hissi ya da yataktan çıkmakta zorlanma eşlik ediyorsa bir uzman değerlendirmesi almak önemlidir.

Kendimi yalnız ve değersiz hissediyorum, ne yapmalıyım?

Öncelikle bu duygunun hangi ilişkilerde, hangi olaylardan sonra ve hangi düşüncelerle güçlendiğini fark etmeye çalışabilirsiniz. Ancak yalnızlık ve değersizlik hissi uzun süredir devam ediyor, ilişkilerinizi ve günlük yaşamınızı etkiliyorsa psikoterapi desteği almak bu duygunun altında yatan nedenleri anlamaya yardımcı olabilir.

Değersizlik hissi ve yetersizlik hissi aynı şey mi?

Değersizlik hissi ve yetersizlik hissi birbirine yakın olabilir ama aynı şey değildir. Yetersizlik hissi daha çok "yapabilir miyim, başarılı olabilir miyim, yeterli miyim?" sorularıyla ilgilidir. Değersizlik hissi ise daha derinde "sevilebilir miyim, olduğum halimle değerli miyim?" sorusuyla bağlantılıdır.

Evlilikte kendini değersiz hissetmek ne anlama gelir?

Evlilikte kendini değersiz hissetmek, kişinin eşi tarafından görülmediğini, önemsenmediğini, dinlenmediğini ya da duygusal olarak ihmal edildiğini hissetmesiyle ilişkili olabilir. Bu duygu yalnızca ilişki içi iletişimle değil, kişinin kendi değer duygusunun ilişkide nasıl etkilendiğiyle de bağlantılı olabilir.

Değersizlik hissi için ne zaman psikolojik destek alınmalı?

Değersizlik hissi uzun süredir devam ediyor, ilişkilerinizi, iş hayatınızı, kararlarınızı, sınır koyma biçiminizi ya da yaşamdan aldığınız doyumu etkiliyorsa psikolojik destek almak önemlidir. Kendinize zarar verme düşünceleri varsa beklemeden acil sağlık desteğine başvurmalısınız.